Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Pizarro's karakter (slot).

tegenover den inka Manco Ca poe joeg hij de Peruanen tegen zich in hel harnas. De naam Pizarro werd onafscheidelijk verbonden met de gedaente aan woordbreuk en verraad. Almagro nam wraak dooi' een burgeroorlog. Manco door een opstand, die Pizarro bijna van zijne heerschappij berooide; de burgeroorlog eindigde in eene samenzwering, die hem hel leven kostte. Dil waren de vruchten zijner staatkunde. Men kan Pizarro wel sluw noemen, maar den naam van staatsman, dien zijne landgenoolen hem geven, heefl Inj

niet verdiend. . „ , .. , , . .

Toen Pizarro in hel bezit van Cuzco kwam, trof hij liet land op een vrij lioogen trap van bloei eu beschaving aan. Ilij vond staatsinstellingen, waaronder het volk rustig en veilig leefde; gebergten en hoogland bedekt met kudden; de dalen prijkende mei de weelderige vruchten van een niet versland beoefenden landbouw; koren eu specerijen in rijken voorraad voorhanden; het geheele land zich badend in het genot van zooveel overvloed en het onder den invloed van den zachlslen en onschuldigsten vorm van bijgeloof verzachte volkskarakter wel voorbereid 0111 eene hoogere. Christelijke beschaving aan te nemen. Doch wel verre van deze beschaving in te voeren, gaf Pizarro de overwonnen stammen ter prooi aan zijne woeste krijgers, de heilige kloosters werden aun hunne dierlijke lusten, de sleden en dorpen aan plundering pi ijs"egeveu. De ongelukkige inboorlingen werden als slaven onder de veroveraars verdeeld, 0111 in de mijnen te arbeiden. De kudden werden uit elkaar gejaagd en zonder eenig nut uitgeroeid, de voorhanden granen werden verkwist; de doeltreffende maatregelen voor eene volkomen bearbeiding van den grond liet men in verval geraken: hel paradijs werd in eene woestenij herschapen. 111 plaats van partij Ie trekken van de oude vormen dier beschaving, deed Pizarro zijn best 0111 het laatste spoor daarvan uit te wisschen en op hare puinhoopen de staatsinstellingen van zijn vaderland Ie doen verrijzen. Doch de arme. in de ijzeren boeien der slavernij geknelde Indiaan trok hieruit niet het

geringste voordeel. ,

Hij had er weinig aan, dat aan de kusten der Sülle Zuidzee vele gemeenten en steden, de markten van een bloeienden handel, verrezen. Ilij had geen deel, aan de onnoemlijke schallen, daardoor verworven. Dij was een vreemdeling in het land zijner vaderen.—

De voornaamste drijfveeren van Pizarro's daden, voor zoover een mensen daarover een oordeel uitspreken mag, waren hebzucht eu eerzucht. Wel bevonden zich in zijn gevolg edele mannen, wien liet er om Ie doen was het zaad van godsdienstige waarheid onder de Indianen uil Ie strooien, wel trachtte de Spaansche regeering, als gewoonlijk, hare weldadige wetgeving aan de bekeering der inboorlingen dienstbaar le maken, maar de voornaamste drijlveet van Pizarro en zijne aanhangers was de begeerte naar goud. Dit gal aan al hunne ondernemingen een laag en baatzuchtig karakter en wanneer wij den onbeschaamden gouddorst der veroveraars met liet argeloos en zachtaardig gedrag der overwonnenen vergelijken, dan kan het niet anders of onze sympathie, ia de sympathie der Spanjaarden zelf, neigl zich naar de zijde der Indianen.

Doch daar geen beeld enkel schaduw zonder lichtpunten vertoont, mogen wij, 0111 tegenover Pizarro rechtvaardig te zijn, niet alleen bij de donkere trekken van zijn beeld stilstaan. Aan geeu zijner zonen was Spanje meer dank schuldig dan aan hem ten aanzien van de uitbreiding des rijks, want Pizarro s hand verselia Ie aan zijn vaderland het schoonste juweel, dat eens in zijne kroon fonkelde. Wanneer wij ons de gevaren te binnen brengen, welke hij trotseerde, net lijden, dal hij geduldig droeg, de ongeloofelijke hinderpalen, die hy overwon, de schitterende voordeeleu, die hij door eigen kracht, zonder den bijstand zijuei regeering behaalde, kunnen wij niet anders dan hem een zeer merkwaardig man noemen, hoewel hij noch een goed, noch ook, iu den hoogslen zin van hel woord, een groot uiensch was."

10*

Sluiten