Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De wederdoopers in de Nederlanden en te Mnnster.

worden, dat zij in November 1331 een vrede slolen, waarbij de hervormde Kantons 111 het bezit bleven van hunne godsdienstvrijheid. *).

De abdij van St. Gallen werd aan de katholieke parlij teruggegeven. Ook namen eenige andere steden zooals b. v. Sololhurn, wien men de keus liet om of oorlogskosten te betalen óf weder katholiek te worden, den katholieken godsdienst weder aan.

De godsdienststrijd in Zwitserland oefende op de regeling der kerkelijke aangelegenheden in de republiek een duurzamen invloed uit; zij is daardoor van groole historische beteekenis geworden. De opstand der wederdoopers te Munster daarentegen, waarover wij thans móeten spreken, werd onderdrukt zonder een spoor achter te laten. Indien wij in weerwil hiervan aan deze gebeurtenis eene bijzondere aandacht wijden en haar uitvoerig verhalen, geschiedt dit. dewijl Munster getuige was van een hoogst zonderling schouwspel,zooals de wereldgeschiedenis er geen tweede oplevert.

De sekte der wederdoopers, wier godsdienstige beginselen wij reeds kennen, vormde te gelijk eene staatkundige partij, die wij in deze dagen de "communistische zouden noemen. Toen had men daarvoor echter geen naam want de godsdienstige zijde der beweging werd in de dagen der hervorming als de 'hoofdzaak, de staatkundige slechts als eene bijzaak beschouwd, die daarmede volstrekt met onvermijdelijk samenhing. Voor ons echter is hel juist eene zaak van hel hoogste gewicht, te zien hoe de staatkundig-maatschappelijke denkbeelden der wederdoopers zich ontwikkelden, hoe deze communistische droomenjen samenhingen met hunne godsdienstige dweperij.

Het gelukte den wederdoopers binnen Munster een rijk te slichten dal van de buitenwereld geheel afgezonderd was, doch waarin de meest

onDeuoi iieii vrijneiu neerschte. Het communisme bereikte hier zijn toppunt en bracht in zijn gevolg — gelijk in den aard dier lichting ligl — de ondragelijkste

. i•• . • o .» ,,ö, — ue uuuraueii KSie

dwingelandij ten aanzien van allen persoonlijken eigendom en den slechlsten

vail allp l'llirOlll<IIH»rAi>mnn -.,„1 •• ... I . . .

uc Iirersuuappij van net gepeupel, mede. Hierdoor is de opstand der wederdoopers een belangrijk oogenblik in de geschiedenis geworden. °

De dweepzieke sekte der wederdoopers, wier nederlaag wij reeds verhaald hebben, had zich na den dood van Thomas Munzer over geheel Duilschland en de aangrenzende landen verspreid, doch overal waar zij zich ophielden, ook waar zij vreedzaam wenschlen te leven, werden zij zoowel door protestanten als door katholieken met de grootste verbittering vervolgd. Vele wederdoopers vonden den dood op den brandstapel, doch in weerwil hiervan groeide hun aantal onophoudelijk aan, het scheen bijna, dat uit het bloed der martelaars telkens nieuwe aanhangers van de leer der wederdoopers ontstonden.

v '"de Nelertanden, vooral in de noordelijke gewesten, zooals Friesland en JNoord-Holland. trof men een groot aantal wederdoopers aan; van hier zonden zy apostelen uit om hunne denkbeelden heinde en ver te verbreiden. De iNeilerlandsche wederdoopers begaven zich ook naar Duitschland, om hier hunne begrippen voort te planten.

Een zeer vruchtbaar arbeidsveld vonden de wederdoopers in de rijke stad Munster, waar reeds sinds lang ontevredenheid over het bisschoppelijk bestuur heerschte. De burgers beklaagden zich bitter over het groot aantal klooster* waardoor zij in hunne tijdelijke welvaart benadeeld werden, want de nonnen beoetenden m de kloosters winstgevende bedrijven; zij weefden lakens en lijnwaad de monniken schreven boeken af en bonden die in, zij bereidden perkament' en hielden zich met andere dergelijke zaken bezig. Hiertegen kwamen de burgers in verzet.

verheuedeU^l,ri„leade 7 i'""!, St'Üjd Z'Jn,haat ,e?en Zwi"?li opnieuw »•>» den dag Hij vei heugde zich m de nederlaag der hervormden en betreurde het, dat de katholieke kantons niet krachtiger van hunne overwinning partij hadden getrokken. ka"ton9 ",et

Sluiten