is toegevoegd aan je favorieten.

De geschiedenis der wereld, aan het volk verhaald

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Vrede van Cateau-Cambresis. Hendriks laatste tornooi en dood.

Engeland te zullen overgeven, doch hij vervulde die belofte niet. Beide oorlogvoerende partijen verbonden zich tot teruggave van de gemaakte veroveringen. Tot bevestiging van de herstelde verstandhouding werd bepaald, dat Philips II met Hendriks dochter Elizabeth in den echt treden zou.

Hendrik II overleefde den vrede van Cateau-Cambresis niet lang. Bij een tornooi, dat bij gelegenheid der huwelijksfeesten gehouden werd, beval hij den graaf van Montmorency, den kapitein zijner lijfwacht, een lans met hem te breken. Beide lansen werden volgens de regelen der kunst gebroken, maar lid ongeluk wilde, dal daarbij een splinter van Montmorency'^ lans den koning dicht boven het rechter oog in het hoofd drongen de hersenen wondde *). De artsen gaven zich de uiterste moeite om den gewonde in hel leven te houden. Ten einde een juister inzicht in den aard der wond te verkrijgen en hierdoor hare genezing mogelijk te maken, liet men eenige misdadigers ter dood brengen: men stiel hun lanssplinters in het hoofd boven het rechteroog en onderzocht de wonden. Doch ook deze barbaarsche middelen bleven vruchteloos. Hendrik II stierf den lO"" Juli 155!) in den ouderdom van 40 jaar.

Gedurende eene I2jarige regeering had deze koning Frankrijk met schulden overladen, hij had den nalionalen rijkdom bijna geheel vernietigd, de kracht des volks uitgeput, aan zijne eerzucht en zijn dorst naar overwinningen had hij, op liei voorbeeld zijns vaders, alles ten otfer gebracht, doch zonder, evenals Frans I. zorg te dragen dat door nijverheid, kunst en wetenschap hel verlorene hersteld kon worden. Hem ontbraken die goede hoedanigheden zijns vaders, welke ons weer eenigerniale met diens gebreken kunnen verzoenen; daarentegen had bij al diens gebreken geërfd en vooral ook zijne dweepzieke haat legen elke hervorming der kerk, waarlegen Hendrik II zich, evenals Frans I. uil alle macht verzetle.

De vrijere richting op godsdienstig gebied had zich, in weerwil van alle vervolging, met kracht baan gebroken en met elk jaar nieuwe aanhangers in Frankrijk gevonden. Het aantal Fransche protestanten groeide met ongeloolèlijke snelheid aan. Uit Genève. waar Calvijn een veilig toevluchtsoord gevonden had, verbreidden zijne denkbeelden zich mei onweerstaanbare kracht door geheel Frankrijk.

Wij willen, eer wij de lotgevallen der Fransche protestanten gaan verhalen, een blik werpen op het leven en het karakter van den man, die voor Frankrijk bijna geweest is wat Lulher voor Duilschland was.

Calvijn was in het jaar 1530 Ie Genève ■(•) gekomen en door Farel overgehaald om daar Ie blijven en Ie prediken. Hij had een groolen toeloop, zijn invloed groeide mei den dag aan; zijne geschriften, die hij drukken liet, werden in groolen getale verspreid.

Dewijl Calvijn mei groote gestrengheid het zedenbederf bestreed, dat in de weelderige stad vooral onder de aanzienlijke standen heerschte, dewijl luj niet alleen als godsdienstig, maar ook als maatschappelijk en staatkundig hervormer wilde optreden, maakte hij zich vele vijanden. Hij geraakte met den raad der stad in een ernstigen twist gewikkeld en hel gevolg hiervan was, dal hij in het jaar 1538 met Farel en een anderen prediker genoodzaakt werd Genève te verlaten.

Hij ging eerst naar Bazel en vervolgens naar Straatsburg §), waar hij deels ais prediker, deels als leeraar aan de hoogeschool werkzaam was.

*) Montmorency, die aan dit ongeluk geheel onschuldig was, vluchtte naar Engeland;

maar in het jaar 1574 werd hij gevangen genomen en als hoogverrader ter doo l gebracht.

f) De katholieke party te Genève hing den hertog van Savoye aan, de protestanten daarentegen wenschten zich bij het Zwitsersche eedgenootschap aan te sluiten. Zij werden dnnrom eidgenots genoemd; hieruit is — volgens de nieuwste verklaring — door verminking van dat woord de naam hu<renoU ontstaan, die aan de Fransche protestanten gegeven werd.

§) Te Straatsburg trad Calvijn in het huwelijk met Idelette van Bures, met wien hij negen jaren in een gelukkigen echt leefde.