Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Wolsey's val. Zijn dood. Thomas Cranmer.

de leer der Duitsche hervormers en de kardinaal had eens bij eene harer kamerjuffers kellersche boeken in beslag genomen; sinds dien dag was Anna zijne verklaarde vijandin geworden en thans vreesde zij, dal hij baar heimelijk bij den paus legen werken zou, en zij wist ook haren geliefde, den koning, dezelfde vrees in Ie boezemen.

Hendrik VIII was hevig vertoornd. Zonder te denken aan Wolsey's trouwe diensten, en zonder hem aan Ie hooren, veroordeelde bij hem. Toen de kardinaal zich den 18™ Oclober 1529 naar de kanselarij begaf, werden hem eensklaps de staalszegels afgeëischt. Te gelijk beval de koning, dat zijne goederen zouden worden verbeurd verklaard en dal hij bij hel parlement aangeklaagd zou worden.

De punten van beschuldiging, welke men legen hem inbracht, waren zóó nietig en ijdel, en de geheimschrijver Thomas Cromwell, de vriend van Wolsey, verdedigde dezen met zulk eene schitterende welsprekendheid, dal niet alleen de aanklacht opgeheven, maar ook de koning weer half verzoend werd. Hij bevestigde Wolsey in zijn aartsbisdom York.

De kardinaal zou wellicht in zijne oude waardigheid hersteld zijn, indien hij niet in zijn beleedigden trots geweigerd had, de echtscheiding des konings onbepaald goed te keuren. Deze weigering maakte opnieuw de woede van den despoot gaande. Hij liet door den graaf van Northumberland eene aanklacht wegens hoogverraad tegen Wolsey indienen: deze werd in hechtenis genomen en zou als gevangene naar Londen gebracht worden.

Deze nieuwe slag knakte den buitendien reeds zieken man voor goed. Onderweg verergerde zijne ziekte zoo zeer, dal bij in het klooster van Leicester blijven moest. Hier stierf hij den 30™ November 1530.

Met het scheidingsproces maakte men intusscben Ie Rome weinig of geen voortgang, want paus Clemens, die zich met den keizer verzoend had, legde zulk een at keer van die zaak aan den dag, dal Hendrik vreezen moest, dat de uitspraak ten slotte in zijn nadeel zou uitvallen.

In deze verlegenheid ontving de koning van j;en tot dusver onbekend geestelijke een goeden raad, dien bij vol blijdschap opvolgde. Hij moest namelijk een groot aantal geleerden en bisschoppen en vooral de meestberoemde boogescholen van Europa uitnoodigen om hem hun gevoelen over de wettigheid van zijn eersle huwelijk mede te deelen en dit gevoelen, dat ongetwijfeld gunstig voor hem luiden zou, aan den paus overzenden, die dan bijna genoodzaakt zou zijn om insgelijks ten gunste des konings te beslissen.

De ontwerper van dit weloverlegde plan was de doclor in de godgeleerdheid Thomas Cranmer, een geleerd geestelijke, die in Duitschland gestudeerd en hier de beginselen der hervormers in zich opgenomen bad.

In bel belang van de invoering der hervorming in Engeland wenschte Cramner vurig de scheiding des konings en zijn huwelijk met Anna Boleyn; hij hoopte den koning, die door zijn twist met den paus reeds op dezen vertoornd was, nog lichter op den weg der hervorming te zullen leiden, wanneer Anna Boleyn, een vurige voorstandster van de Duitsche hervorming, lot koningin vei heven werd. Cranmer moesl bij hel uitvoeren van zijne plannen met groote vooizichtigheid te werk gaan; hij kon niet openlijk als vriend der hervorming optreden: bierdoor zou hij terstond al zijn invloed verspeeld hebben, daar Hendrik VIII nog bijna aan alle leerslukken der kerk vasthield en alleen op den paus zelf verbitterd was. Indien Hendrik VIII bespeurd bad, dat Cranmer heimelijk met eene nicht van den Duitschen hervormer Osiander gehuwd was, dan zou bij, een fel tegenstander van het huwelijk der priesters, zich ongetwijfeld met afkeer van hem afgewend hebben, terwijl bij hem nu uil dankbaarheid voor den ontvangen goeden raad, tot aartsbisschop van Canlerbury verhief. Cranmer wist zelfs voor den paus zijne gevoelens te verbergen en van hem de goedkeuring zijner benoeming Ie verwerven.

Intussehen waren de beslissingen der meeste universiteiten zoo gunstig,

Sluiten