Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Sommersets veldtocht tegen Schotland. Thomas Seymour onthoofd.

Koning Jacobtis V van Schotland was in liet jaar 1342 gestorven en voor zijne minderjarige dochter Maria Stuart was een regentschap aangesteld. Dit had natuurlijk lot ernstige binnenlandsche geschillen aanleiding gegeven, dewijl ook in Schotland de partijen elkaar de heerschappij betwistten.

Hendrik VIII had met de hoofden der eene partij het plan opgevat om de jonge koningin naar Engeland te brengen, opdat zij daar hare opvoeding ontvangen en later mei Eduard VI in het huwelijk treden zou; op die wijze hoopte men de vereeniging van de beide koninkrijken lot stand te brengen.

De protestanten, die in Schotland reeds zeer talrijk waren, begunstigden dit plan, doch de meerderheid des volks was er legen, deels wijl zij nog trouw aan de R. K. kerk gehecht was, deels uit nationalen haat tegen de Engelschen. Noch de gevoerde onderhandelingen, noch Hendriks poging om zijn doel door geweld van wapenen te bereiken, gelukten. De katholieke parlij in Schotland had zich nauwer dan ooit hij Frankrijk aangesloten en Hendrik VIII was gestorven zonder zijn wensch vervuld te zien.

Sommerset vatte dit plan weder op, toen de ontevreden proteslantsche parlij in Schotland zijne hulp inriep. Hij rukte naar Schotland op, versloeg het leger den 10en September 1547 in een bloedig treffen bij Pincencleugh. doch wist geen partij te trekken van zijne zegepraal. Was hij terstond naden slag naar Stilling opgerukt, waar de jonge koningin verblijf hield, dan zou hij haar hoogst waarschijnlijk in handen gekregen hebben. Hij deed het niet, ja durfde zelfs in het algemeen niets belangrijks ondernemen; daarom bleef zijne overwinning zonder gevolg, en droeg er nog toe bij om den haat der Schotten tegen de Engelschen te doen aangroeien.

Sommerset moest, dewijl binnenlandsche onlusten hem naar Engeland terugriepen, het plan tot vereeniging van de beide rijken opgeven en de Fransche parlij, aan wier hoofd de koningin-moeder — eene zuster van den hertog van Guise — stond, verwierf in Schotland zich zulk een overwicht, dat zij een jaar later de jonge koningin Maria Stuart naar Frankrijk zenden kon, om daar opgevoed te worden en later den dauphin hare hand te reiken.

De protector Sommerset werd naar Engeland teruggeroepen, niet alleen door een wel ernstig geineenden, doch spoedig onderdrukten opstand van het katholieke landvolk in Cornwallis tegen den adel en de regeering, maar vooral door de vrees, dat zijne macht in den staat door een mededinger, zijn eigen broeder, ondermijnd zou worden.

De grootadmiraal van Engeland, lord Thomas Seymour, die kort na den dood van Hendrik VIII diens weduwe Catharina Parr gehuwd had, was naijverig op de macht zijns broeders. Hij had eerzuchtige plannen. Bij den jongen koning Eduard wist hij zich bemind te maken, hij haalde vele aanzienlijke edelen, die Sommerset zijne macht benijdden, tot zijne zijde over. Openlijk berispte hij de regeeringsdaden zijns broeders.

Sommerset poogde vruchteloos zijn broeder door beden en redeneeringen voor zich te winnen. Lotd Seymour liet blijken, dat hij de eerzuchtigste plannen koesterde. Hij dong, toen zijne gemalin in het kraambed overleden was, naar de hand van Elisabelh, de dochter van Anna Boleyn, en nog vijandiger dan vroeger trad hij legen den protector op.

Sommerset aarzelde niet, zijn broeder op te oileren. Lord Thomas Seymour werd gevangengenomen en door het gehoorzame parlement ter dood veroordeeld. De aanzienlijkste mannen smeekten den protector, hel doodvonnis niet ten uitvoer te leggen; daarentegen waarschuwde Dudley, graaf van Warwick, hem voor eene dwaze goedertierenheid, die hem zelf iu liet verderf zou storten. Sommerset volgde den bedriegelijken raad van dezen man, die in zijn hart zijn felste tegenstander was en niets anders bedoelde dan op de puinhoopen van de macht der beide broeders liet gebouw zijner eigen grootheid op trekken.

Lord Thomas Seymour werd den 20'" Maart 1519 Ier dood gebracht; zijn dood haalde den prolector, die buitendien reeds bij den adel en bij de

Sluiten