Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Gustaaf Wasa. Zijne opvoeding en jeugd.

Met krachtige hand handhaafde Chrisliaan IV de orde in zijn rij^. Hij vaardigde lijvige wetboeken uit; met bijzondere zorg waakte hij er votr, dat de Lulhersche godsdienst in zijn land de heerschende bleef. Toen e»nige Jezuïeten, die zich voor protestanten uitgaven, naar Denemarken kwamen,om heimelijk propaganda voor de katholieke kerk te maken, werden harde wellen tegen de katholieken uitgevaardigd. Hel bezoeken van de Jezuïetenscholen in hel buitenland werd verboden, geen katholiek mocht meer een staatsambt bekleeden en in hel jaar 1613 werd allen katholieken de moeilijke keus gesteld om óf protestant te worden óf het vaderland met verlies van hun erfrecht Ie verlaten.

Door zijn ijver voor het Lutheranisme werd Chrisliaan IV als de natuurlijke beschermer van de Luthersche leer niet alleen in Denemarken, maar ook in hare bakermat, Duitschland, beschouwd. Later zullen wij verhalen, welke offers in dil opzicht van hem gevraagd werden.

NEGEN EN ZEVENTIGSTE HOOFDSTUK.

Zweden. Gustaaf Wasa. Zijne opvoeding en jeugd. Eerste wapenfeiten Gevaugen9chap in Denemarken. Vlucht. Verblijf te Lubeck. Landing te Calmar. Zwedens toestand. Gustaafs slechte ontvangst iu zijn vaderland. Zijne zwerftochten in Smaland en Siidermannland. Dood vau Gustaafs bloedverwanten bij het bloedbad te Stokholm. Gustaaf vlucht naar Dalecarlië. Zijne avonturen en gevaren. Gustaaf te Mora. Opstand der Daalmannen. Hunne zegepraal. Snelle aanwas van Gustaafs leger. Westeras veroverd Belegering van Stokholm. De heerenvergadering te Wadsteua. Gustaaf Wasa rijksbestuurder. De strijd wordt voortgezet Verbond met Lubeck. Bekrompen strijdkunde der hanseaten. De rijksdag te StrengniU Gustaaf weigert de koninklijke kroon. Gustaaf Wasa, koning van Zweden. Vernederend verdrag met Lubeck. Val van Stokholm.

In Zweden heerschte sinds hel bloedbad van Stokholm eene dolle, sombere rust, de rust der verslagenheid. Maar de harten gloeiden van vaderlandsliefde en van verbittering tegen den onderdrukker. Dal deze gloed lot eene heldere vlam aangewakkerd werd, dat de Zweden hel slavenjuk der Deensche overheersching afwierpen, hadden zij Ie danken aan een jong edelman, Gustaaf Wasa, die daarom nog heden door hel dankbare Zweedsche volk in hooge eere gehouden wordt.

Gustaaf Erichsson *) — zoo werd hij genoemd, eer hij koning was en zoo noemde hij zich zelf, doch in de geschiedenis is hij bekend onder den naam Gustaaf Wasa, dien ook wij zullen gebruiken — stamde af uil een oud-adellijk Zweedsch geslacht. Van moeders zijde was hij verwant met den rijksbestuurder Sten Slure, den Ouden. Het jaar zijner geboorte is niet met zekerheid bekend. Volgens de meeste berichten is hij den 12 " Mei 1490 op het landgoed Lindholm te Roslagen geboren. Geijer heeft echter op goede gronden aangetoond, dal zijne geboorte op den 12"' Mei I V.tli moet worden gesteld. Gustaaf ontving eene goede opvoeding, hij bezocht de school te Upsala

*) De bijnaam Wasa wordt óf van het landgoed Wasa in Upland óf uaar Geijers meening, juister van het wapen van Gustaaf Erichsson afgeleid. Eene «wasa" beteekent een bundel of ook wel eene schoof, eene garve. In dien tijd was het onder den Zweedschen adel nog geene gewoonte, bijnamen te voeren, daarom heeft ook geen van Gustaafs voorvaderen den naain Wasa aangenomen.

41*

Sluiten