Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Crustaafs huiselijke onaangenaamheden. Zijn dood.

waren reeds G2 Zweedsche schepen in de buitenlandsche vaart, die lot dusver voor de Zweden geheel gesloten was geweest.

Niet minder ijverig legde Gustaaf zich toe op de bevordering van nijverheid en kunst en vooral van den landbouw; zijne eigen landgoederen richtte hij tot lïiodelhoeven in, waarop hij zelfs de kleinste bijzonderheden soms in persoon regelde. Zoo gunstig was de uitslag van zijne bemoeiingen, dat onder zijne regeering gebeurde wat te voren nooit mogelijk was geweest: Zweden verbouwde meer graan dan het zelf kon verbruiken en voerde niet alleen de voortbrengselen zijner insgelijks door Gustaaf zeer verbeterde mijnwerken, maar ook die van zijn landbouw uit.

Zulke verdiensten leggen voor een koning in de weegschaal der geschiedenis meer gewicht dan ijdele oorlogsroem en de Zweden zijn dus in hun volle recht, wanneer zij Gustaaf Wasa nog altijd met dankbaarheid gedenken.

Had Gustaaf in de laatste jaren zijner langdurige regeering goede redenen om zich over de vruchten zijner werkzaamheid te verblijden, de avond zijns levens werd door huiselijke onaangenaamheden droevig verduisterd. Vooral zijn oudste zoon uit zijn eerste huwelijk, Erich, de erfgenaam der kroon, veroorzaakte hem door zijn losbandig leven veel kommer, en hij moest zelfs duchten, dat Erich niet vreemd was aan het denkbeeld om zich nog bij zijns vaders leven van de kroon meester te maken.

Reeds lang voor zijn overlijden bespeurde Gustaaf de nadering des doods. In J uni 1560 riep hij de stenden voor de laatste maal hijeen, om een roerend afscheid van hen te nemen; drie maanden later, den 29cn September 15f>0, ontsliep hij in het 37e jaar zijner regeering.

EEN EN TACHTIGSTE HOOFDSTUK.

Zweden. Erich XIV. Gelukkige toestand van Zweden bij zijne komst op den troon. Erirhs karakter. Het testament van Gustaaf Wasa. Verdeeling van het rijk. Rijksdag te Arboga. Goed begin van Erichs regeering. Göran Persson. Carina Mans. Huwelijksplannen. Oorlog tegen Frederik II van Denemarken. Poolsche oorlog. Verbond met Rusland. Huwelijk van Johan met Catharina van Polen. Strijd van Erich tegen zijn broeder Johan. Johans gevangenschap. Erichs vijandige gezindheid jegens deu adel. Groot aantal doodvonnissen. Erichs onrechtvaardigheid jegens Niels Sture. l)e zoogcmaamde samenzwering van Sture. Inhechtenisneming vau de gewaande samenzweerders. De rijksdag te Upsala. Erichs wreedheid. Zijn waanzin. Bevrijding van hertog Johan. 's Konings huwelijk met Carina Mans. Opstand der hertogen Johan en Karei. Belegering vau Stokholm. Opstand in Stokholm. Gevangenschap en dood van Göran Persson. Erich XIV afgezet, gevangengenomen en vergiftigd.

Erich XIV, de oudste zoon van Gustaaf Wasa uit diens eerste huwelijk, volgde zijn vader zonder eenigen tegensland te ontmoeten in de regeering op. Hij vond een land, dat in vrede levend met zijne naburen zich van de vroegere oorlogsstormen hersteld had en in een toestand van voorspoed en welvaart verkeerde, zooals tot dusver den Zweden onbekend was geweest.

Erich was een jonkman — hij telde nog geen 27 jaar — van den heerlijksten aanleg. Schoon, bedreven in alle ridderlijke oefeningen, welbespraakt, geestig en zeer ontwikkeld, — hij kende onderscheiden talen, was dichter,

Streckfuss. V. 42

Sluiten