Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Karei IX koning van Zweden. Zijne oorlogen en binnenlandsch bestuur.

van de vrouwen en kinderen der veroordeelden waren in staat Kareis steenen

'iarl Me^dTproce" was de vervolging van Kareis vijanden nog niet ten einde. No» vele aanzienlijke edelen moesten in de eerstvolgende dagen hun hoofd op het" blok le"»en, vele anderen werden genoodzaakt als vluchtelingen buiten hun vaderland rond te zwerven. De rijksdag leende zich er toe om in het iaar 16(H aan Kareis vervolgingszucht door het uitvaardigen van eene wet een Sn van wettigheid te geven. Hij verklaarde namelijk, dat de bezittingen der uilaewekenen aan de kroon waren vervallen en dal geen der zonen van de veroordeelden in het vervolg in den rijksraad zitting nemen of eenig staatsambt

^'RSs'inllet jaar 1600 boden de stenden, die niet lol den adel behoorden on den rijksdag te Linköping den hertog de koningskroon aan, doch Karei aclitle het nog niet geraden, die aan te nemen. Hij ging voort, als rijksbestuurder. maar met volle koninklijke macht, hel bewind te voeren. Eerst in het jaar 1604 liet hij zich, het voorbeeld van zijn vader GustaafWasa volgend door de aanhoudende beden der stenden overhalen om den koninklijken lite aan te nemen, nadat hertog Johan, Sigismunds jongere broeder daarvan afstand had gedaan. Johan was door zijn oom sleeds met groote welwillendheid behandeld Hii liet zich zonder moeite overhalen om van zijne rechten op den troon afstand te doen. dewijl bij wel begreep, dat luj die tegenover zijn doorzettenden ouderen bloedverwant toch niet handhaven kon en met dezen liever in vrede dan in biltere vijandschap wilde leven.

Bij liet ertverdrag van Norköping werd Karei als koning, zijn oudstezoon Gustaaf Afdolf als kroonprins en zijn tweede zoon Karei 1 Inlips als erfprins

llarel IX zoo noemde de nieuwe koning zich, mocht zich echter gedurende zijne gansche regeering nooit in het ruslig bezit der heerschappij verheugen; lot ziin dood toe had bij zware oorlogen le voeren.

De ooilo» met Polen om het bezit van Lijlland en Esthland duurde van iaar tot iaar voort; ook met Rusland ontbrandde de strijd opnieuw, dewijl Karei IX zich in de geschillen over den Russisclien troon mengde, ten einde den invloed van Polen legen le werken. Een derde oorlog, waarvan wij reeds in .Ie Deensche geschiedenis melding gemaakt hebben, ontstond opnieuw lusschen Zweden en Denemarken wegens den ouden twist over de drie kronen en andere aanspraken van de zijde der Deensche vorsten. In dezen oorlog daagde Karei IX koning Chrisliaan IV tot een tweegevecht uit en ontvin„ hij

het onzen lezers reeds bekende antwoord.

De met afwisselend geluk gevoerde veldslagen zijn weinig belanDrj , daarom werpen wij alleen nog een vluchtige.! bhk op Kareis bestuur waarin de koning evenmin zeer voorspoedig was. Dewijl hij zeer ingenomen was met de denkbeelden van Calvijn, poogde hij eene vereeniging van d" Lutheranen en Calvinisten tol stand te brengen; hierdoor verwekte hij eene groote verbittering bij de dweepzieke Lulherscbe geestelijkheid, die bi] door geweldige maatregelen niet vermocht te onderdrukken. Ook de adtl haatte den koning, die hem krachtig in toom Ineld, en zelfs aan den rijksdag een wetsvoorstel deed van dezen inhoud, (dat echter niet aangenomen werd). «ieder edelman, die zijnen zonen niet eene opvoeding geeft, waardoor zij wetenschappelijke kennis of geschiktheid voor den krijgsdienst verwerven kunnen,

/"'1 'ï)it voorstel doet^ons''s kouings verhouding tot den adel zeer juist inzien. Hij wilde de voorrechten der edelen slechts in zoover eerbiedigen als zij aan

hun vaderland iioede diensten bewezen. , ..

Zeer verdienstelijk jegens zijn vaderland maakte Karei zich door zijn rusteloos streven om zijn volk lot een hoogeren trap van beschaving le verheffen, het goede wetten te geven en de rechtspleging zoo le regelen, dal a e

Sluiten