Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Moerad III. Zijne uitspattingen en hebzucht.

Magnesia te Constantinopel was aangekomen, ten einde zich hiei aan hel leger en het volk als heerscher voor le stellen en de trouw der janitsaren, overeenkomstig de beslaande gewoonte, door rijke geschenken in geld le koopen.

Moerad III (Amoeralh III 1574—1595) was bij zijne troonsbeklimming 28 jaar oud; zijn aangenaam uiterlijk nam ieder voor hem in. bovendien scheen het leven, dat hij tot dusver als prins geleid had, zijne ernstige beoefening van de wetenschappen, zijne matigheid en rechtvaardigheid den Turken recht te geven om de schoonste verwachtingen le koesleren.

Ranke *) roemt zijne goedhartigheid en zijne zucht om die door daden te bewijzen, en deelt een sprookje mede, volgens hetwelk Moerad niet dan hoogst ongaarne het door Mohammed II gegeven bevel zie Dl. IV, hlz. 623), om namelijk bij zijne troonsbeklimming zijne jongere broeders le doen vermoorden, opgevolgd zou hebben. Ranke zegt: »Van een Turkschen sultan vind ik het toch zeer schoon, wat een onzer bronnen van hem mededeelt. Men kent de vreeselijke gewoonte, volgens welke het der sultans eerste werk na den dood hunner vaders was, hunne broeders te laten vermoorden. Van overoude dagleekening was het niet: Osmans broeders streden in zijne veldslagen, doch langzamerhand was hel tot eene onverbrekelijke wet geworden. Amoeralh nu, zegl het verhaal, dewijl hij zachtmoedig van hart was en geen bloed zien kon, wilde zich noch op den zetel van den Grooten Heer plaatsen noch zijne aankomst in de stad bekend maken, voordat hij zijne negen broeders, die in het serail leefden, tegen den dood beveiligd had. IIij sprak hierover met den mufli en met andere geleerden. Doch zoo dringend was in hun oog die noodzakelijkheid, dat hij hen op geenerlei wijze lol zijn gevoelen overhalen kon. Integendeel, nadat hij 18 uren lang zijne denkbeelden verdedigd had, moest hij zeil zich gewonnen geven. Toen riep hij den opzichter der stommen, loonde hem het lijk zijns vaders en gaf hem negen doeken om de negen broeders te verworgen. Maar hij gal' hem die met tranen in de oogen."

Zoo menschlievend als Ranke —die zijn verhaal ontleent aan eene schriftelijke bron, welke later zeer ongeloofwaardig gebleken is, — sultan Moerad afschildert, was hij niet. Zijn vijf (niet negen) broeders werden op zijn uitdrukkelijk bevel en voor zijne oogen vermoord, in weerwil van de beden van den mufli. die hem voorhield, dat de vijf knapen, van wie de oudste ternauwernood zijn achtste levensjaar bereikt had, te onbeduidend waren dan dal men van hen iets le vreezen hebben zou. Moerad weigerde hel oor te leenen aan deze vertoogen, hij beval uitdrukkelijk, dat niemand gespaard mocht blijven, die later in het rijk een oproer verwekken kon.

De moord, op zijne broeders gepleegd, was Moerads eersteregeeringsdaad en, gelijk deze in strijd was met zijn verleden, zoo vervulde ook geheel zijne verdere regeering geetie enkele verwachting, die men omtrent hem gekoesterd had. Moerad gaf zich onbeteugeld aan eene verwijfde levenswijze en aan de schandelijkste uitspattingen over. Uit zijne dommeling ontwaakte hij slechts, wanneer hij lot toorn geprikkeld werd; dan kon hij afschuwelijk wreed zijn. Zijne meest in 't oogvallende hoedanigheden waren hebzucht eri zinnelijkheid.

Een hoogst nadeeligen invloed oefende Moerads moeder, een Venetiaansche uit een aanzienlijk geslacht, die even listig als trotsch en heerschzuchlig was, op den sultan uit. Zij kende de zwakke zijde van haar zoon en trok daarvan partij; zijne hebzucht bevredigde zij door de voordeeligste ambten voor hooge prijzen te verknopen en hem het geld te doen toekomen, zijne wellustige neiging streelde zij door middel van eene schaar schoone slavinnen. Door zijne eigen moeder bedorven, zonk Moerad dagelijks dieper, zijn gelddorst ontaardde in een ziekelijken hartstocht. Door zijn geheele rijk liet hij zijnen onderdanen

*) Vorsten en volken van Zuid-Europa door Leopold Ranke.

Sluiten