Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Vijandschap tusschen Philips II en don Carlos.

dat de haal van don Carlos tegen Philips hieruit verklaard zou kunnen worden. Bovendien staat vast, dat de verhouding tusschen vader en zoon terstond na | het huwelijk volstrekt niet slecht was, en dal Philips toen zelf zijn zoon door 1 de Cortez als zijn troonopvolger huldigen liet.

Ook van een liefdesbetrekking tusschen de stiefmoeder en haar stiefzoon weet de geschiedenis niets, slechts romantische droomers beuzelen daarover, om althans een zekeren grond voor hunne phantastische voorstelling te bezitten.

De vijandschap tusschen vader en zoon had andere, zeer natuurlijke oorzaken. Philips II vreesde — en te recht! — dat don Carlos, wiens buitensporigheden bijna aan waanzin grensden en alleen uil eene krenking van de hersenen verklaard konden worden, wanneer hij aan de regeerin™ kwam, een stelsel zou volgen, dat lijnrecht tegen dat van Philips indriïischte. _De juiste middelen 0111 zijn zoon tot eene geregelde leefwijze te brengen, wist hij met te kiezen; hij trachtte door gestrengheid zijn doel te bereiken, maar --hiertegen kwam don Carlos slechts des te heviger in verzet. Zoo nam de vervreemding tusschen beiden hand over hand toe en ontaardde eindelijk in een gloeienden haat. Don Carlos was de verbitterde vijand van alle gunstelingen en dienaars zijns vaders, van een Alva, een Ruy Gomez en van den grootinquisiteur Spinosa; eiken vijand van Philips beschouwde hij als zijn natuurlijken vriend en toen de Nederlanders in opstand kwamen, trok hij in zekeren zin voor hen partij en knoopte hij — dit is althans waarschijnlijk — zelfs geheime onderhandelingen met de hoofden van den opstand aan, niet wijl hij eenig medelijden met het ongelukkige volk of sympathie voor vrijheidszin koesterde, maar alleen, omdat hij in de opstandelingen natuurlijke bondgenooten zag.

Hij wenschte naar de Nederlanden gezonden te worden, om die tot rust te brengen en voelde zich opnieuw diep gekrenkt, toen deze taak aan den hertog van Alva opgedragen werd.

Reeds was de onnatuurlijke haat tusschen vader en zoon tot zulk eene hoogte geklommen, dat don Carlos en Philips elkaar geen oogenblik meer vertrouwden; de vader vreesde dal zijn zoon, de zoon dat zijn vader hem zoude vermoorden; liet moest lol eene uitbarsting komen.

Dal Philips II den een of anderen maatregel van geweld legen zijn zoon in den zin had, verklaarde hij openlijk in meer dan een brief. Zeker is het, dat don Carlos in Jaaua£L_1368 gevangengenomen is, en in de gevangenis stierf; of echter zijn dood het gevolg van zijne eigen waanzinnige leefwijze is geweest, dan wel of hij vermoord is, daarover zijn. de geschiedvorschers het oneens.

De lliou, die van vele zijden als de geloofwaardigste zegsman beschouwd wordt, verhaalt omtrent de gevangenneming en den dood van don Carlos ongeveer het volgende.

Philips verbeeldde zich, dat zijn zoon Spanje verlaten en zich naar de Nederlanden begeven wilde; hij achtte zich door den prins bedreigd en vreesde dat deze van plan was, hem te laten vermoorden. Hij had namelijk gehoord, dat don Carlos voortdurend twee geladen pistolen in zijne zakken droegi don Carlos geloofde hetzelfde van zijn vader. Ten einde des nachts steeds geheel alleen te zijn, wilde de prins geene dienaren in zijn slaapvertrek dulden. Hij had aan een ingenieur, de Foise genaamd, de taak opgedragen, aan het slol zijner slaapkamer eene bijzondere inrichting aan te brengen, die hem in slaat stelde zonder van zijn bed op Ie slaan, de deur Ie openen, terwijl niemand dit van buiten doen kon, zonder geraas te maken. De prins sliep nooit zonder twee pistolen en twee bloote degens onderzijn hoofdkussen; buitendien bevonden zich in een kastje onder het bereik zijner hand, twee geladen karabijnen. Deze eigenaardige voorzorgsmaatregelen toonen genoegzaam, welk eene vrees voor een moordaanslag hem vervulde.

Omstreeks kerstmis van het jaar 1568 biechtte don Carlos; hij verklaarde

Sluiten