Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

om het even nateslaan en op een brandende vraag even het antwoord te vinden. Daarvoor is mijn boek niet geschikt, al dadelijk, omdat de behandelde vragen voor zulk een beantwoording niet geschikt zijn. Het is mgn overtuiging, dat er veel minder „principieele" vragen zijn, dan men gewoonlijk denkt, en dat veel meer kwesties, dan men meest aanneemt, van relatief karakter zyn. Dan is er ook geen alles-afdoend, afgepast, vierkant antwoord mogelijk. Ik heb gepoogd, eerlijk het voor en tegen te doen hooren en menigmaal gezien, dat zich inderdaad voor en tegen pleiten laat. Wie nu een alles-afdoend antwoord wenscht, zal door mijn werk teleurgesteld worden; hy zal mij „bemiddelend" vinden en „niet belijnd genoeg".

Maar ik wys er nadrukkelijk op, dat hy dan niet kan volstaan met myn betoogtrant te gispen en mijn resultaat te veroordeelen; maar dat hy de mogelijkheid zal moeten aantoonen van een ander antwoord, ook als men diep genoeg graaft. Er zijn „beginselen", die heel bovenaan by de oppervlakte liggen; er zyn andere, die zeer diep liggen. Alleen de laatste zyn de echte. Maar de eerste hebben meer kans op waardeering. Dat geldt overal. Dat geldt inzonderheid op christeiyk-sociaal gebied, waar wy tot party-formeeren, publiek handelen, stemming-maken zyn overgegaan, vóórdat de noodige voor-studie verricht was. Men maakt een groote menigte niet warm door een eeriyk wikken en wegen, maar enkel door eenige uitgemaakte dingen en pakkende leuzen. Daarom zyn toen leuzen aangeheven en dingen „uitgemaakt". Maar zulke leuzen zyn hol en zulke resultaten waardeloos. Ik heb gepoogd, wat dieper te gaan en moest toen al spoedig gewone beweringen loslaten; als voorbeeld wys ik op die over de verhouding van het christendom tot de sociale vragen of van het christendom tot de socialisatie, op die omtrent het absoluut-verwerpeiyke, absoluut-noodzakeiyke, absoluut-onmogeïyke, absoluut-heilaanbrengende van de socialisatie; men zal er in dé volgende bladzijden talryke voorbeelden van kunnen vinden.

Sluiten