is toegevoegd aan uw favorieten.

Oud en nieuw

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

betere kennis der feiten, voor 't gezond verstand zal bezwijken.

Dat een ieder in staat zou worden gesteld, zich een juist oordeel over het hier besproken gedeelte van Motley's arbeid te vormen, was natuurlijk het hoofddoel dezer Studie. Maar is dit doel eens bereikt, dan, bedrieg ik mij niet, zal daar voor den lezer nog een tweede voordeel uit volgen. Hij zal namelijk thans ook met eenige waarschijnlijkheid over de latere werken van dezen Schrijver, zijn oordeel u priori kunnen opmaken, — in 't algemeen vooruit kunnen bepalen, in hoeverre deze auteur in de voorstelling der feiten minder of meer vertrouwen verdient. Wat immers Motley vooral heeft belet, om van de hem allerwege geopende bronnen een goed, een deugdelijk gebruik te maken bij de bewerking van zijn eerste geschiedverhaal, het was m. i. niet, althans niet allermeest het missen der noodige wetenschap, maar wel bovenal, zijn toegeven aan onredelijken hartstocht. Dit bleek ons als de hoofdoorzaak zijner partijdigheid. Deze zal hem dan minder in den weg staan, waar er minder stof is voor hartstocht. Niet het partijkiezen is afkeurenswaard in den historicus, maar het partijkiezen zonder redelijken grond, enkel uit drift. Welnu, waar eens bij de verdere behandeling der geschiedenis, Spanje meer op den achtergrond treedt, waar het schrikbeeld van Rome verdwijnt, daar zal, naar vrij waarschijnlijke gissing, ook de drift van Motley aanmerkelijk zijn bekoeld, zijn woord aan betrouwbaarheid winnen. Bezwaarlijk nochtans zal men ooit zijn wantrouwen geheel kunnen afleggen ten opzichte van iemand, die zich bij zijn eerste optreden zoo hartstochtelijk, zoo partijdig heeft getoond. Daarenboven wordt er, en niet zonder grond, getwijfeld, of hij wel altijd genoeg

zelf, uit Wagenaar, en vooral uit onzen ouden geschiedschrijver Bor, nog veel kunnen bijvoegen, waaruit de ongerijmdheid, de volstrekte onmogelijkheid van de hier door M. geleverde voorstelling zou blijken; maar voor 'toogenblik bepaal ik mij bij het zooeven aangemerkte. •