Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Dezelfde onedele hartstocht was het, die aan Luther, waar hij Rome bestrijdt, nog een andere soort van woorden en beeldspraak in de pen heeft gegeven, die geen fatsoenlijk man hem zal nazeggen. En daarom geef ik er hier ook geen .voorbeelden van. Wie daar iets meer van verlangt te weten, raadplege Joh. Janssen, Gesi'hichte des deutschen Volkes, vooral Be dl., blz. 530 v. v. Daar zal hij enkele staaltjes vinden van grenzenlooze trivialiteit, eigen kenmerk van Luthers polemiek. Zij moeten iedereen overtuigen, dat Döllinger niet te veel heeft gezegd, wanneer hij, om de gesteldheid, den opgewonden toestand van Luthers gemoed met een enkelen trek te schilderen, het krachtige beeld van „polemische dronkenschap" kiest.

IV.

Luthers polemiek heeft ons langer bezig gehouden, dan wel eerst in mijn plan lag. Toch geloof ik, dat hetgeen daarover gezegd is, hier moeielijk gemist kon worden. Eéne zaak is ons nu overduidelijk gebleken: wij weten thans niet slechts, wat de Hervormer ten opzichte van 't Rome der Pausen gevoelde, maar ook hoe hij lucht gaf aan zijn gevoel. En 't is nuttig dat goed te hebben gezien. Want niet enkel Luthers afgekeerdheid van Rome, maar ook zijne wijze van strijdvoering is van hem overgegaan op de meesten zijner volgers en navolgers, ook al stonden dezen vijandelijk gekeerd tegen zijn persoon en zijne leer, gelijk b. v. de Wederdoopers en de leerlingen van Zwingli. Ja, hoe hevige twisten er ook spoedig uitbraken tusschen de hoofdleeraren van zijn eigen genootschap '), hoe ondragelijk zelfs voor zijne trouwste leerlingen het slavenjuk was, waaronder zij door Luther werden gehouden; hoe groot ook de verachting en afkeer, waarmede hij alle andere sectenhoofden van zich afstiet — ééne zaak toch hadden zij

1) Men zie daarover: „Dio Reformation" vooral het Ulo deol.

Sluiten