is toegevoegd aan uw favorieten.

Oud en nieuw

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van Rome. Hij zal daar den verkorten inhoud meenen te vinden van Bossuet s beroemd werk : Histoire des Variations.

II

Het loont de moeite, eens na te gaan, waar, en onder welke omstandigheden de hiervoren besproken Catechismus, dat meest gevierde van alle symbolische boeken der Gereformeerden, ontstaan, en het eerst in school en kerk ingevoerd is. Want opmerkelijk mag het heeten, hoe juist Heidelberg de bakermat was van dezen Catechismus, de plaats ook, waar dat geschrift bewerkt, en het eerst als veiplichte handleiding voor 't godsdienstonderwijs ingevoerd werd. Immers, Heidelberg was de hoofdstad van een land, dat, om de gedurige veranderingen van den officieelen godsdienst, die het in de 16e eeuw moest ondergaan, wel het minst voorbestemd scheen, om een Catechismus voort te brengen, bij welks gezag de Calvinisten van Duitschland en Nederland zóó lang zouden zweren.

Ja, voor de bewoners der Palts was het geluk weggelegd, om in de 16e eeuw alle zegeningen van het Protestantisme, in zijne beide hoofdvormen te ondervinden. Onder de keurvorsten Lodewijk V (1508—1544) en diens broeder Frederik II (1544 — 56) had zich het Lutheranisme, onder begunstiging der Regeering, belust op het kerkelijk goed, naast den ouden kath. eeredienst gevestigd. Maar onder Otto Hendrik (1556—59) begon de Kulturkampf voor goed; „aan de paapsche gruwelen" (officieele term) werd zooveel mogelijk, en met het uiterste geweld een einde gemaakt. Onder de Lutheranen echter heerschte ook hier, gelijk trouwens overal, een vinnige strijd; zij waren in echte Lutheranen („Stocklutheraner") en Melanchthonianen verdeeld. Deze laatsten verbonden zich meer en meer met aanhangers van Zwïngli en Calvijn, en stelden daardoor den heethoofdigen Frederik III (1559—1576) in staat, Calvijn's leer over die van Luther te doen zegevieren. Hij was het. die in Januari 1563 den Heidelbergschen