is toegevoegd aan uw favorieten.

Oud en nieuw

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Catechismus, op zijn bevel door Ursinus en Olevianus ') bewerkt, liet uitgeven, en die daarin bij den 2" druk de welbekende 80e Vr. deed opnemen: „Welk onderscheid is er tusschen het Nachtmaal des Heeren en de Paapsche Mis?" Het antwoord was hem zelfs toen nog voor de Katholieken te zacht, en bij de volgende uitgave, voegde hij er de slotwoorden bij: „de h. Mis is. . . eene vervloekte („vermaledeite") afgoderij."

Ik geloof dat vele Protestanten deze woorden te goeder trouw diep in hun geheugen hebben geprent, zonder te weten op wiens gezag deze in hun oog onfeilbare uitspraak berust. Zij zien nu, aan wien zij eigenlijk dit orakel hebben te danken. Want Frkdekik was het, die de pen van Ursinus en Olevianus bestuurde. Men ga nu eens het leven na van dien vorst (meer bijzonderheden vindt men in J. Janssen Gescli. des deuts. Volkes IVe D. blz. 190 vv.), en vrage zich zeiven dan af: kon die man, op den troon zoo onbarmhartig en roofziek, kon hij het door God uitverkoren werktuig wezen ter vaststelling van de christelijke geloofsleer? Ik zwijg er nog van, dat hij zich natuurlijk evenmin op een goddelijke zending kon beroepen als wie ook van al de hervormers.

En in zijn ijveren tegen den afgodendienst bleef Frederik dan ook niet staan bij woorden. In de Rijnpalts alleen hief hij 55 kloosters en geestelijke gestichten op; rekent men de parochiekerken mede, dan werden er in dit kleine land, waar reeds onder 't vorig bestuur zooveel gesaiculariseerd was, niet minder dan 300 katholieke stichtingen verbeurd verklaard. Waar de daaruit gewonnen gelden en inkomsten bleven, behoef ik wel niet te zeggen. De gewelddadigheden daarbij vooral tegen weerlooze kloosterzusters, b. v. van Liebenau en Himmelskrone bedreven, ga ik voorbij. Die van 't laastgen. klooster hadden te vergeefs gesmeekt: „Dieweil man doch die Juden bei ihrem

1) Ovor ilozo boido mannon zie mon do Aant. hierachter.