Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

onder den invloed heeft gestaan van dusdanige onredelijke vooroordeelen, die ons doen twijfelen aan de noodige wetenschap of aan de goede trouw van den schrijver. Want, is dit het geval, dan biedt ons zijn geschiedkundige arbeid, hoe voortreffelijk ook in menig détail, geen betrouwbaar geheel; dan kunnen wij zeker nienigwerf minder staat maken op de uitkomsten, die door hem zijn verkregen, dan ontzeggen wij hem ten minste het recht om voor te gaan, bij het opsporen der historische waarheid in verband staande met quaesties van godsdienstigen aard.

Laat ik dan den lezer weder eenige plaatsen voorleggen uit Groen's geschiedkundige werken, en wel vooreerst die, waarin hij zijn oordeel uitbrengt over de Katholieke Kerk en de Hervorming. Daar zal zeker zijn kerkelijke hartstocht het meest uitkomen; daar zullen wij tevens het standpunt vinden, van waar hij de geschiedenis der 16e eeuw overziet. Hooren wij eerst, wat er volgens hem, van de Katholieke Kerk was geworden op het oogenblik, toen tegen haar de geweldige storm opstak, dien men niet schroomde te tooien met den schoonen naam van Hervorming. In de Kerk ontmoet het oog van dezen geschiedschrijver niets dan diepe duisternis en ellende; in het tegenovergestelde kamp straalt alles van licht. De scherpe tegenstelling alleen moet een ieder al treffen.

Op polemisch terrein zal men Groen wel geen vreemdeling noemen. En inderdaad, bij de behandeling van staatkundige vraagstukken, moest ook de tegenstander in hem den altijd vaardigen, den van top tot teen geharnasten strijder erkennen. Maar in den strijd tegen de Moederkerk, verblind door vooroordeel en hartstocht, is hij niet meer de ridderlijke kampioen, die ook den tegenstander achting afdwingen zal. Zijn strijdvoering heeft iets kleingeestigs;

15

Sluiten