Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

der volken, aan banden te leggen, gewigtige diensteil bewees; maar welke tevens en gedurig meer was ontaard, en in die ontaarding zich tot eene hoogte had ontwikkeld, waardoor zij eene Godslasterende oppermagt werd. Ue Paus werd als Stedehouder van Christus en zijne uitspraak als uitspraak des H. Geestes beschouwd."

Het tafereel wordt nog wel zoo somber gekleurd in de Archives: „Un prétendu vicaire du Christ s'arrogeait insolemment 1'autorité divine; 1'oeuvre de 1'Esprit par lequel le fidele est scellé pour la vie éternelle, n'était plus reeonnue si ce n'est par 1'intermédiaire de 1'Eglise visible et sous le sceau du Vatican ; les prètres, par des traditions souvent fausses et supposées, tordaient les S. Ecritures a leur perdition; la justification gratuite par le sang de Christ et le sacrifice vivant en actions de grace faisaient place a 1'observation des oeuvres cérémonielies et aux off'randes d'or et d'argent; un homnie, pécheur et mortel, fermait a volonté 1'accès au tröne des miséricordes ouvert par le Fils de Dieu. Une partie du Clergé ne connaissait plus la Bible; le culte d'une f'oule d'idoles avait remplacé celui du Seigneur; le pardon du crime était devenu vénal....

Wat van die heele voorstelling gezegd'? 't Is duidelijk voor iedereen, dat hier naast den historicus ook de dogmaticus aan het woord was. En oprecht gesproken, — in beide opzichten schijnt hij mij zoover beneden zijne taak gebleven, dat men zich telkens afvraagt: is dat nu dezelfde man, wiens scherpzinnigheid in het schiften van waarheid en leugen, wij hiervoren hebben bewonderd ? Deze schetsen getuigen of wel van de verregaande onkunde des schrijvers betreffende de onderwerpen die hij behandelt, of, wat nog erger zou zijn, van een niet te verontschuldigen gebrek aan goede trouw. Daarenboven, het dooreenmengen van geschiedenis en kerkelijke polemiek, zooals dat hier is geschied, maakt de ontleding, het onderzoek van het historisch gedeelte bijna onmogelijk. En toch alleen dit

Sluiten