Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

toen Guttenberg door zijne uitvinding de wereld verbaasde ').

De boekdrukkunst heeft voor het eerst de algemeene verspreiding van den Bijbel mogelijk gemaakt: dat behoeft geen bewijs. Is die uitvinding, dat krachtig middel voor de verspreiding der h. Boeken soms tegengegaan door de Kerk? Laten de feiten hier spreken.

Binnen een tijdruimte van 40 jaren, vóór a° 1500, waren er in Mainz al vijf, in Ulm 6, in Bazel 16, in Augsburg 20, in Keulen 21 drukkerijen verrezen. Tegen het einde derzelfde eeuw bezat Rome 199 persen; daar en ook in andere voorname steden van Italië, Frankrijk, Spanje en Portugal was, vooral door Duitschers, de nieuwe uitvinding overgebracht. Niet minder ook maakte zij voortgang in 't Noorden. En do kloosters, die vroeger zooveel hadden gedaan voor 't bewaren en 't overschrijven van de werken der oudheid, hoe zouden dio thans onverschillig zijn gebleven bij eene verbetering, die hun arbeid zoo zeer moest verlichten? Bij Benediktijnen, Augustijnen, Karthuizers en Minoriten werden weldra vele pennen door persen vervangen. Zelfs Groen zal niet beweren, dat in deze zaak

1) In hot Handboek (§ 1)5) houdt Groen nog de oer op van Laurens Koster, als uitvinder der boekdrukkunst. Over dat onderwerp zullen wij niet op nieuw twisten. Wat daarvan ook zij, gelukkig behoeven wij voor hot ophouden van onzen nationalon roem geon veoren, die allerwaarschijnlijkst do onze niet zijn. Wol was reeds in 't begin dor 15e eeuw de xylographie, het drukken met houten platen, in zwang (en dat zal dan ook hot werk van Koster geweest zijn); maar losse (looden) lettors hoeft men toch wel het eerst gebezigd bij don druk der Vulgata, die in 1455 te Mainz werd voltooid. En daarin juist lag <le verdienste van Guttenberg's vinding.

Dit onderwerp is uitvoerig behandeld door Dr. R. Fruin (Guls Ie Dl. 1888) in zijn opstel „Mainz of Haarlem." Hoewel geene eindbeslissing willende geven, eindigt hij toch met „thans onbewimpeld te erkennen, dat de kans vooralsnog veel gunstiger staat voor Mainz dan voor Haarlem."

Sluiten