Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

voelt zich genoopt zijn heil te zoeken in een snelle en nauwkeurige bewerking van een onderdeel, hetgeen zoo ver gaat dat er kleermakers zijn, die dag in dag uit niet anders doen dan mouwen of kragen of knoopsgaten maken, zonder zich om den uitslag van het geheele kleed te bekommeren, niet wetende wie de drager daarvan zal zijn; alzoo zonder eenig gevoel van verantwoordelijkheid jegens dezen, en met geen anderen prikkel bij hun arbeid dan het loon dat zij met dit eentonig, geestdoodend werk verdienen. Is 't wonder dat zij na de afrekening hun verpoozing zoeken ver van hun dagtaak en soms op een wijze, die hen eer vernedert dan verhoogt?

Mogen tegen dit gevaar van geestelijke en zedelijke verslapping bij den detailwerker in 't algemeen nog maatregelen te treffen zijn, 'zooals die waarvoor Toynhee den weg bereidde, — een ander gevaar, van den pijnlijkst materieelen aard, blijkt niet af te wenden noch te verzachten. Dit is het steeds meer in 't oogloopend feit, dat, hoe verder de arbeidsverdeeling doorgevoerd wordt, hoe meer dientengevolge de vakbekwaamheid van den werkman zich concentreert op een onderdeel van zijn vak, hoe meer kans dit de machine biedt om zijn concurrent te worden en hoe hulpeloozer hiertegenover hij staat, die naast een vakbekwaamheid „en détail" niet genoeg algemeene vakbekwaamheid met daarmee samengaand aanpassingsvermogen heeft overgehouden, om, als zijn getij verloopt, zijne bakens te kunnen verzetten.

Voorstanders van een vakopleiding, zooals zich op het jongste congres voor Ambachtsonderricht hebben geuit, die zelfs van Ambachtsscholen willen dat deze hare leerlingen meer rechtstreeks op de praktijk van de tegenwoordige bedrijven zullen africhten, — mogen bedenken waarom het hier gaat. — En ook zij, die zich geneigd toonen voor de toenemende werkloosheid hoofdzakelijk den werkman aansprakelijk te stellen, mogen zich wel eens afvragen of die verregaande arbeidsverdeeling, met

Sluiten