is toegevoegd aan uw favorieten.

Oud en nieuw

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Aan de beteugeling dier woeste geestdrijvers hing haar eigen behoud. De aanvoerders hadden zeker, volgens Hooft, „de uiterste straffe verdiend," immers Motley zegt niets te veel, met hen het uitvaagsel des menschdoms te noemen ; en hun volgelingen, waar zij de overhand kregen, maakten zich schuldig aan roof en moord, met losbandigheden van den ergsten aard. Dit zal dan wel de reden geweest zijn, waarom zij door alle partijen, ook van de hervormde gezindheid „met felle afgekeerdheid" werden beschouwd en vervolgd : dit verklaart, waarom de bisschop van Munster, in het belegeren der oproerige stad, vooral door den hoofdleider der Luthersche vorsten, Philips van Hessen,

werd bijgestaan.

En Nederland vooral zag zich door die gevaarlijke woelgeesten bedreigd. De naaktloopers ook van Amsterdam, die Motley liever naar 't gekkenhuis zou hebben verwezen, waren niet enkel lieden van gekrenkte hersenen. Hoezeer door fanatisme verblind, hadden zij wel degelijk ook een staatkundig doel. Dit wordt duidelijk voor een ieder, die niet uit het oog wil verliezen, wat er reeds een jaar vroeger, in Amsterdam, en nog onlangs in Leiden, was voorgevallen. ') Ik wil eens toegeven, dat men die onverlaten

1) C)p don 21n Maart 1534 vertrokken van omtrent Amsterdam wel dertig schepen, gepropt met herdoopers, van alle oorden van Holland afkomstig, die naar Overijsel koers zetten. Het waren hulptroepen ter uitbreiding van 't Munstersche rijk. — Op dienzelfden dag, op den vollen middag, liepen vijf mannen met bloote zwaarden door de stad. — Den van dolzinnigheid overvloeienden rondgaanden brief „aan alle geloovighe verbontgenooten", waarin vooral op het aanschaffen van wapenen wordt aangedrongen, kan men zien in Wagenaars Hint. van Amst.

Op heiden hadden do Wederdoopers het ook gemunt. Een dertigtal „verbontgenooten"' moesten die stad (in den nacht van den 23n Januari 1535) geheel in brand steken. Maar liet plan werd nog juist vóór de uitvoering ontdekt; en de helft ongeveer der boosdoeners gevat. Motley had hen zeker weer in oen of ander Meerenberg besteed: de Leidsche overheid oordeelde anders; zij werden met het zwaard gestraft.