is toegevoegd aan uw favorieten.

Oud en nieuw

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

handhaving van een eeuwenoud, aan de meerderheid dierbaar geloof'. — en, als natuurlijk gevolg, ter wering van de uit den vreemde binnendringende, en zeker in den beginne onrust veroorzakende secten, — dat die plakkaten op toen erkende rechtsgronden steunden. Ja, Groen heeft nog meer gezegd: hij maakt het uitvaardigen dier plakkaten, aan Filips tot een plicht, voortvloeiende niet slechts uitplechtige eetIen, maar ook uit een welbegrepen staatsbelang, dat hem gebood de overtuiging, de eischen der groote meerderheid te eerbiedigen, en daardoor een opstand te voorkomen, waartoe het toelaten van nieuwe geloöfsbegripjjen eene noodzakelijke aanleiding zou zijn.

Daaruit volgt dan weder onmiddellijk dat do nieuwsgezinden zich op geen privilegies, op geen erkend recht konden beroepen, wanneer zij van Filips de afschaffing der plakkaten verlangden. Te meer, wijl ook bij hen die eisch niet voortkwam uit een geest van tolerantie, bij de meesten zelfs niet uit geloofsijver. Daarover is 't goed nu ook Bilderdijk eens te hooren. (Gesch. Vle D. blz. 228—30). „Het Protestantismus van die tijden was in den grond even onverdraagzaam als het Katholicismus, door de Roomsche K. als den Antichrist aan te merken, welke men in gemoede verplicht was te bestrijden.... Maar ik zeg meer. Ik zeg dat verre de meeste dier aanhangeren en doorstanderen [der nieuwe leer] niet door Godsdienst gedreven werden"... . Wat daar volgt is de lezing overwaard; maar ik moet bekorten. Het slot is: „Of moesten de Katholijke vorsten hun geweten, hun eed en gevoel verkrachten, ten behoeve van een veel kleiner getal dissentiëerenden, die pas opstonden'?"

Wat willen wij meer? Geschiedvorschers als Groen en Bilderdijk hebben 't ons duidelijk getoond, dat de plakkaten door Karel uitgevaardigd en door Filips gehandhaafd, niet kunnen aangemerkt worden als een inbreuk op's lands privilegiën en rechten. Alle konst van Rhetorica door Motley, of wie ook, aan de behandeling dezer quaestie verspild, zal niet meer in staat zijn onze op degelijker