is toegevoegd aan uw favorieten.

Oud en nieuw

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

deze zaak zeer zeker van groot gezag is, De Hoop Soheffer heeft uitdrukkelijk verzekerd, „dat op weinig na, de geschiedenis van het Anabaptisme de geschiedenis der kerkhervorming in ons vaderland is van 1530 tot 1566" '): m. a. w. het cijfer der eigenlijke hervormden, volgelingen van Luther, Zwingli, Calvijn, was in genoemd tijdperk nog gering; hun invloed weinig te duchten.

Op dit alles dient men te letten bij de beoordeel ing der maatregelen, door den Keizer ter beveiliging van 't oude geloof, ter handhaving der rust in de Nederlanden genomen.

Uit het weinige dat tot hiertoe over het fanatisme en de grenzelooze vermetelheid der Wederdoopers werd medegedeeld, zal nu iedereen wel instemmen met Motley's bewering, dat „de oproerigheid der secte een gevaar was voor alle bestaande regeeringen." Maar wat volgt daar nu ook even noodzakelijk uit? Dat elke regeering, zoo zij met door kortzichtige toegeeflijkheid, haar eigen ondergang en dien der haar toevertrouwde maatschappij in de hand werken wilde, wel verplicht was tot eene krachtdadige beteugeling dezer muitzieke fractie. Al beriepen zich dan ook haar aanhangers op den Bijbel, al dekten zij hun buitensporigheden ook onder het masker van godsdienst, — ware hun vrijheid van handelen gelaten, dan had men hier in Nederland de herhaling, maar op grooter schaal, gezien van de Munstersche gruweltooneelen.

Dit wettigt dan ook in ons oog Karei/s plakkaten tegen de Wederdoopers. De strafoefeningen op hen toegepast moge men wreed vinden; maar men stelle zich bij de beoordeeling daarvan op het standpunt der 16e en ook nog der 17e eeuw. Diezelfde strafoefeningen vond men destijds in de criinineele wetboeken aller landen 2). Dat zal niemand

1) In lh' (lui* 1887, dl. I blz. 191.

2) Daarenboven, do gowone tegen de halstarrige Anabaptisten bepaalde straffe des vuurs werd hier meestal zóó voltrokken, dat de lijder door eon sehielijken dood van verdere pijn werd verlost, vóór dol hel rmtr hrm Imvikte. Men zie daarover de later nog aan