Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Zouden wij hiervoor niet het woord willekeur in de plaats moeten stellen?

Had de Prins, zonder eerzuchtige bijbedoelingen ') zich tevreden gesteld met den overmoed van Holland te fnuiken, zijn bestuur ware ons land ten zegen geweest. Want wij zijn geenszins blinde bewonderaars van de aanmatigingen zijner tegenpartij. Door het drijven van Holland werd de vrijheid van ons volk misschien even ernstig bedreigd als door de onwettige handelingen, die men den Prins kan verwijten. Dat zou later wel blijken, toen het stelsel van de provinciale en stedelijke souvereiniteit, niet getemperd door het gezag van een stadhouder, de deur open zette voor de willekeur der magistraten, zoo van stad als gewest 2). Door de Staten inzonderheid werden alle ingezetenen deiprovincie als hun subjecten beschouwd. Dit oligarchisch bestuur, dat onder Jan de Witt zijn glanspunt bereikte, werd later, in de 18e eeuw, het voornaamste beletsel voor alle eendrachtige samenwerking der onderscheiden provinciën en steden, en daardoor de hoofdoorzaak van verval en van tweedracht. Toen werd het volksbelang ten offer gebracht aan het voordeel en de eerzucht van weinige regentenfamilies, en ook tegenover het buitenland verloor ons land alle kracht.

Iets toch had onze eerste grondwet, de Unie van Utrecht, gedaan, om meer vastheid te geven aan den lossen band tusschen de geünieerde Provincies. Van de 26 artikelen waaruit dat stuk bestaat, zijn er niet minder

1) Zelfs Groen heeft daarop gewezen. .,11 serait téméraire d'affirmer qu'il ne nourrissait pas des arrière-pensées incompatibles avec un gouvernement républicain". (p. CXIV).

2) „Nauwelijks kan men zich het gezag voorstellen oener Magistratuur, uit een klein getal familiën samengesteld, die door afgevaardigden deelgenoote was der Souvereiniteit; door den Stedelijken Raad de wetgevende macht oefende ten aanzien van elk plaatselijk belang; door burgemeesters do administratie, door schepenen de rechtspleging had." (Groen's HanMoek n. 323).

Sluiten