is toegevoegd aan uw favorieten.

Oud en nieuw

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

was. Het zwakste punt, maar dat in de oogen des volks het zwaarste zou wegen, was, dat men door de uitsluitingsacte zich vergrepen had aan het huis van Oranje.

Eene zaak moet ons uit dit stuk weer klaar zijn geworden als het daglicht: de Unie van Utrecht, waarop beide partijen zich beriepen, was een zeer losse band om de zeven souvereine provinciën geslagen. Het bleef uiterst moeielijk daaruit af te leiden, hoever die souvereiniteit zich uitstrekte, of het nimmer aan eene provincie zou vrijstaan, ook in zaken enkel die provincie betreffend, verdragen aan te gaan met een buitenlandschen staat, en dat wel vooral wanneer zulke verdragen van het hoogste belang waren voor het geheele land.

Dit laatste was Hollands gevoelen: daarop beriep het zich ter rechtvaardiging van zijn gedrag. Alleen zijn beweren, dat met de acte van Seclusie enkel provinciale belangen waren gemoeid, schijnt bezijden de waarheid.

Men begrijpt het echter: op al die beschuldigingen moest een antwoord komen. Holland — wilde het niet schijnen de Unie te hebben verscheurd, — moest zich zuiveren van de blaam die men op zijn goeden naam had geworpen. En de Witt, hoe ook met arbeid overstelpt, nam de pen op en schreef zijne „meesterlijke" Deductie. Dit geschrift gelijk Geddes opmerkt, onderscheidt zich door „the absolute passionlessness of the author's republican doctrines." Daar is, zoo gaat diezelfde schrijver voort, daar is geen beleedigend woord, geen spoor van geraaktheid te vinden in den kalmen stroom zijner redeneering. „It is as passionless as a demonstration in Euclid, and it was all the more crushing from the terrible imperturbability and sometimes lofty eloquence of it words."

Groot was ook de spoed waarmede dit gewichtig stuk werd opgesteld. In de eerste dagen van Juli begonnen, was het binnen één maand ten einde gebracht. Het eerste weten wij uit een schrijven van de Witt (zie zijn brief aan Beverningk en Nieupoort van den 8n Juli); terwijl Aitzema