Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ver ons land betreft, is dan ook te formuleeren als: de emancipatie van de naamlooze-vennootschapsgedachte. Wij meenen, dat deze karakteristiek de voorkeur verdient boven eene, die den nadruk legt op het irreëele karakter van den in dat jaar gedreven actiënhandel, den zgn. windhandel. Want hoezeer deze laatste formuleering de in hun buitensporigheid meest interessante verschijnselen aanduidt, aan den eenen kant karakteriseert zij te weinig, omdat de actiënspeculatie reeds meer dan een eeuw in zwang was, — aan den anderen kant laat zij het groote novum van een reëel-begonnen compagnie-beweging buiten haar begrip.

Terwijl, zooals wij aantoonden, zwendel niet de ideëele basis der compagnieën was, is een plotseling bewust-worden van de algemeene credietfunctie der naamlooze vennootschap als oorzaak van buitensporigheden, gelijk beschreven, niet alleen denkbaar maar zelfs a priori aan te geven. Alleen zóó krijgt men een bevredigend inzicht in de houding van regenten, die ieder hun stad den nieuwen zegen wilden deelachtig maken. Overschatting van de wondere kracht van kapitaalvorming bij deze vereenigingswijze leidt dan tot de fantastische plannen, die ons aan zwendel allures deden denken. En dat dan in een tijd, waarin de dobbelzucht reeds in de lucht te zitten bleek, een technisch reeds volmaakte actiënspeculatie onder al deze fantazieën een publiek, dat de werkelijke macht van het nieuwe instrument nog leeren moest, kon voeren tot de meest ongerijmde buitensporigheden, ligt vrij wel in de rede. □

In het kort willen we nu nagaan, welke de graad van economische ontwikkeling was, bereikt door de beide andere landen die in 1720 door een actiënplaag geteisterd werden 1). Terloops zien we dan bevestigd— hetgeen reeds werd geïnsinueerd — dat aan de crisisverschijnselen in Frankrijk, Engeland en onze Republiek een verschillende beteekenis is

r) Een interessante verzameling der Fransche en Engelsche actiën-enormiteiten uit 1720 is te vinden bij Ch. mackay, Memoirs of extraordinary popular de us ons, London 1852 Dit boek wil illustreeren hoe «nations have hke individuals their «seasons of excitement and recklessness. when they care not what they do . Voor de kennis der diepere oorzaken, die tot deze catastrophes le.dden, is het vrijwel

waardeloos. „

Sluiten