Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dertienden Paus Soter, die Anno 129 geleeft, ende het t' samen-geven van Bruydegom ende Bruydt eerst in de wereldt in-gevoert heeft')) gekomen was, soo zijn die voorsz. beyde persoonen voor 2) de volle vergaderinge gestelt, ende van nieuws wederomme geexamineert ende ondersocht in manieren als vooren is verhaelt, alwaer zy hare ronde hekentenisse ende belijdinge openbaerlijck hebben moeten doen; maer soo iemandt uyt onwetentheydt ofte koenmoedigheydt hem vervorderde en verstoute, ende selfs sonder den Dienaren een vrouwspersoone ter eeren ende echte aensprack ende versochte, bl. 18 ende // alsoo haer consent bequam ende verkreegh; sulcks was een sware sonde ende vergrijp, welcke naeuwelijcks sonder afsonderinge konde versoent ende vergeven worden. Dan by soo verre twee luyden alsoo alleen, ghelijck verhaelt is, malkanderen schoon ernstelijck ende vastelijcken getrouwt, ende daerop te samen geslapen hadden, sulcks wierde by der Gemeynte voor openbare hoererye geoordeelt ende verworpen, ende die beyde metten Ban gestraft, gelijck ick selfs gehoort ende gesien hebbe.

Noch is oock waerachtigh dat dit bannen, schuwen ende mijden soo hoogh ende verre ghedreven ende gebracht is, dat men verscheyde vrouwen van hare afgesonderde mannen, buyten weten ende wille van de selve mans, gelijck hier voor gedacht is, heymelijck heeft wegh-gevoert, ende op sekrete plaetsen gebracht; alsoo dat die mannen een part in eenen langen tijdt, ende een part haer leven lanck niet hebben konnen vereysschen3) noch weten waer hare vrouwen gebleven waren. Waer van ick noch wel eenigen, des noot en profijtelijck zijnde, soude konnen noemen; maer nadien 't selve openbaer en onlochbaer is, so laet ick sulcx alhier berusten. Maer wat ellende, droeffenisse, jammer ende hertseer, jae lasteren ende schelden hier mede niet alleen tusschen man ende wijf, ende kinderen, dan oock onder vele vromen by en buyten desen volcke aengerecht ende te wege gebracht is, laet ick den Godtsaligen, en dien de inwendige oogen des herten eenighsins geopent zijn, wyders nadencken. Ende noch moet dit alles by den selven Doops-gesinden geen echt-scheyden heeten. Gelijck dan vooren gedacht en verhaelt is, dat de Leeraers, Vermaenders ende voorstanders van desen volcke al vroeg en in den beginne het t' samen-geven van de trouwende luyden, buyten alle Goddelijcke schriften ende exempelen, alleen uyt het Pausdom geleert ende

1) Dat „tsamengeven'' door den pastoor kwam dus veel voor. In de 16J' eeuw verklaren anders gehuwden ook nog al eens, dat „sy malcander" toen of toen getrouwd hebben. Zoo ook hier, eenige regels verder, in 't begin van bl. 18. Het eerste plakkaat over het verplichte burgerlijke („politique") huwelyk in Holland dagteekent vaif 1580. 2) ln het origineel staat: „van".

3) „Vereysschen" of „vereesen" is: vragen, vernemen, uitvorschen.

Sluiten