Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Daartegenover heeft De Hoop Scheffer getracht aan te toonen, dat de oorzaak meer gelegen was in zeker „verbond", dat omstreeks 1560 tusschen de voorgangers der Doopsgezinde gemeenten in de vier steden Harlingen, Franeker, Leeuwarden en Dokkum gesloten werd. Weliswaar is de inhoud van al de 19 artikelen waaruit het bestond, niet bekend. Maar zeker kwamen er bepalingen in voor, die de onderlinge verhouding tusschen de voorgangers (leeraars of bisschoppen, oudsten, vermaners en diakenen) aan den eenen kant en de gemeenten aan den anderen zoodanig regelden, dat men daardoor de rechten der gemeente verkort kon achten. Vandaar eene toenemende ergernis die tot het ontstaan van twee partijen leidde!). Misschien is men het dichtst bij de waarheid als men aanneemt, dat in de aanvankelijk geheime overeeukomst bepalingen voorkwamen over ban en mijding, die, toen zij bekend werden, aan sommigen hevigen aanstoot gaven. Vooral toen zulke bepalingen werden toegepast, en uit kracht daarvan zekere mannen als rechters werden aangesteld en met hun banvonnis personen troffen die volgens anderen onschuldig waren, barstte de verdeeldheid los. Deze voorstelling wordt bevestigd door een geschrift van Dirk Philipsz. Hij en de zijnen keurden sterk af, dat het bedoelde „Verbond als het ware met Gods woord werd gelijkgesteld 2). Zij wraakten de rechters, wier oordeel men op grond daarvan had ingeroepen 3), gispten dat dezen naar de bepalingen van het „Verbond" hadden recht gesproken*), en verklaarden, dat dientengevolge onschuldigen gebannen

en afgezonderd waren 5).

Bij de genoemde hoofdredenen voor het geschil kwamen andere. De Vlamingen, onder den druk der geloofsvervolging naar het Noorden, inzonderheid naar Friesland, uitgeweken, waren aanvankelijk vreemdelingen, en weken in kleeding en de inrichting van

bij 96—103. De schrijver kon zich daarbij vooral beroepen op I. H. V. P. N., Het beginsel der scheuringen, in deze Bibliotheca, Dl. VII, blz. 507-564; zie o. a. blz.

633, 535, 539. .

1) J. G. de Hoop Scheffer, Het verbond der vier steden, in de Doopsgezinde Bijdragen. 1893, blz. 1—11.

Z rj>. ?.,} Em cort, docJ- [1W7J. a. I, «"»•■ B v v-

3) [0. P.,] ald., quat. C, bl. ü '•

4) [D. P.,] ald., quat. B, bl. vi v.

5) [D. P.,] ald., quat. C, bl. Ü ».

Sluiten