is toegevoegd aan uw favorieten.

Leerboek der gerechtelijke geneeskunde

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Mèmaniran tPhyllanthus Urinariai en mëmaniran merah iP. Niruri); een

afkooksel van de bladeren dezer planten wordt niet alleen als purgans, doch ook als abortivum gebruikt en bevat de bitterstof plujUanthiene.

Poeding (Codiaeum variërjatum); van dezen heester wordt de wortel gebruikt; hg en de bast bevatten een scherp bestanddeel. Gekweekte C.-soorten worden veelal, doch ten onrechte, Croton genoemd.

Tjamin- (tjtrhnê; Pliyllanthus disticha*), waarvan het versche wortelsap zoowel braken als diarrhee met hevige buikpijn verwekt (dl. 11, noot 8 op bl. 336); ook de zaden van dezen boom werken sterk purgeerend.

Van de volgende euphorbiaceeën worden meer in het bijzonder de zaden gebruikt, welke gewoonlijk met een paar uur reeds hun werking ontvouwen en een min of meer ernstige gastro-enteritis verwekken. In groote dosis geven zij choleriforme symptomen, gevolgd door nerveuze verschijnselen en, indien de dood niet volgt, later hyperthermie en profuze zweetsecretie. Deze zaden bevatten een vette olie met het triglyceriede van een bepaald zuur, dat in den darm door liet pancreassap eruit wordt vrijgemaakt en drastisch werkt, doch bovendien bevatten zij een eigenaardig giftig toxalbumiene, waarvan in dl. II, bij de bespreking der riciene-intoxikatie, reeds werd gesproken.

Als drastische zaden worden gebruikt die van:

Djitrak pwjar (dl. II, noot op bl. 341; ook Jatropha mitUifida heet djarak tjina en wordt op dezelfde wijze gebruikt als de J. Curcas)', de olie (met vurenite), uit de zaden bereid, wordt als drasticum gebruikt (10—15 druppels), evenals de bladeren (3 stuks); zij veroorzaken niet alleen diarrhee, doch ook braken. De gastro-enteritis is echter minder lievig dan die bij de riciene-intoxikatie werd beschreven, n.1. niet van haemorrhagischen aard.

DJARAK (SAPI) (dl. II, bl. 388); de zaden en de olie van dezen boomheester doen als purgans dienst, een afkooksel van de bladeren als emmenagogum.

Djëmakijan (adal-; Croton Tiglium); bevat in de olie crotonolzxur en crotiene f1); de zaden van dit boompje werken het sterkst, zoodat men er dan ook, in geroosterden staat, hoogstens één van inneemt; door een te groote dosis kunnen cholera-achtige verschijnselen en de dood optreden; de exitus volgt gewoonlijk binnen 12 uur. Van de olie uit de zaden werkt reeds één druppel; zij is het sterkst bekende drasticum. Ook een aftreksel van de bladeren, van den wortel en van het hout wordt als purgans gebruikt; de zaden en de wortel doen ook dienst als abortivum (2).

Pokok koesta (ko<kot' matjan: Hnra crepitans); ook de zaden van dezen boom worden tot hetzelfde doel gebruikt ; twee kunnen bij volwassenen reeds choleriforme verschijnselen geven. Ivobert vond er geen toxalbumiene in (:!).

Tot de cucukbitaceeëx behooren verschillende planten, waarvan de vruchten en ook wel de wortels als purgans worden gebruikt; vele van deze hebben een drastische

(') Het crotiene staat chemisch zeer dicht bij het riciene (dl. 11, bl. 338), doch agglutineert niet, evenals riciene en abriene, de roode bloedlichaampjes van <(?'<• diersoorten en geeft bovendien bij sommige haemolyse; individueele verschillen komen voor, zoowel ten opzichte van de agglutinatie als van de haemolyse.

(2) Ook tot vergiftiging wordt liet crotonzaad gebruikt (Greshoff, l.c., n08. 36, '211 en 221; onder n°. 243 wordt liet gebruik tot zelfmoord vermeld).

(3) Vordermax zag choleriforme symptomen bij kinderen door het eten van deze zaden [TJjdschr. Inl. (ieneesk., VI (1898), bl. 5J.