is toegevoegd aan uw favorieten.

De Fransche Revolutie

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

1784—88

blik, als in een toestand van verrukking: niet ongelijk aan een oud-Egyptischen hiërophant (1) in dezen nieuwen tijd. Van tijd tot tijd wordt de heilige stilte afgebroken door zacht ruisehende melodieën. Rondom het magnetische geheim — hetwelk voor het oog niets dan een kuipje met water is — zijn in ademloos stilzwijgen, met de roede in de hand, de kringen der schoonheid en der mode gezeten, iedere kring als het ware een levende passiebloem, en verwachten de magnetische beademing en den nieuwmaak hemel op aarde. — O vrouwen, o mannen! groot is uw ongeloovig geloof! Wij ontdekken hier parlementsleden, een Duport, Bergasse, d'EsprÉme.ml, ook den scheikundige Berthollet, die door monseigneur van Chartres gezonden is.

Ware toch de akademie der wetenschappen met hare Baillys (2), Franklins, Lavoisiers (3) niet tusschen beiden gekomen! Doch zoodra deze er zich mede bemoeide (4) was het Mesmer's zaak, met zijn gewonnen geld in den zak, dat een aanzienlijke som bedroeg, spoedig af te trekken. Zwijgend wandele hij aan den oever van het meer bij de oude stad Constanz en denke na over velerlei zaken. Want alzoo heeft zich, onder het zonderlingste nieuwe gewaad, de oude waarheid (die zich onder geen gewaad ter wereld verbergen laat) weder geopenbaard, dat namelijk de mensch een wonderbaar wezen is, met verwonderlijke macht over zijne inedemenschen; en in het algemeen met zulk een leven in zich en zulk een wereld om zich, dat de zegevierende analyse, met hare physiologieën. zenuwstelsels, natuurkunde en bovennatuurkunde, die nimmer volkomen noemen, veel minder nog verklaren zal. Daarom zal dan ook de charlatan te allen tijde zijn deel komen eischen.

ZEVENDE HOOFDSTUK.

Contrat social.

Bij zulke opvolging van merkwaardige, prismatische tinten, die de een na de andere zich over onzen horizon uitstorten, zien wij de eeuw der hoop dagen en allengs hare vervulling naderen- Te betwijfelen! Voorzeker, hoe zou het anders kunnen, bij eene eeuw der hoop, die gegrond is op louter algeineene welwillendheid, zegevierende analyse en gepolijste ondeugd, en dan op vijf en twintig millioen woeste wezens, die hongerend en versuft tot dat cccc signum (5), «veertig voet hoog," opzien, hoe kon het daar anders zijn dan te betwijfelen?

Door alle tijden heen was. is en zal zijn, zoo wij recht lezen, de zonde de moeder der ellende. Dit land noemt zich het allerchristelijkste (6) en heeft kromstaven en kathedralen ; maar zijn hoogepriester is de een of andere Roche-Aymon, of wel een halssnoerkardinaal Louis de Rohan. (7) De stem der armen verheft zich jaren lang in woeste kreten, in jacqueries (8) of brood-oploopen, door de wereld niet geteld, maar opgemerkt

(1) Een opperpriester bij de mysteriën.

(2) De groote sterrekundige, die nog meermalen in dit werk voorkomt

(3 De giondlegger van de liedendaagsche scheikunde. Hij wierp de phlogiston-theoiie, volgens welke bij de verbranding een onbekende stof ontwijkt liet plilogiston!, omver en bewees, dat de verbranding niets anders is dan verbinding met zuurstof oxydatie . Deze ontdekking, tevens een bewijs voor de stelling, dat nooit slof verloren gaat, vormt den hoeksteen der liedendaagsche chemie.

4 Augustus 1784. De regeering had trouwens aan deze commissie een onderzoek opgedragen.

"> -zie het toeken."

G De eerste koning der Franken Clovis 481—511, die tot het Christendom overging, verkreeg van den paus den naam van "Allerchristelijkste koning," een titel dien de Fransclie koningen nadien bleven voeren.

T Zie het volgende hoofdstuk.

8 Onder den naam Jacquerie verstaat men den oorlog, welken de verdrukte boeren in het jaar 1358 eenigen tijd. onder het plegen van groote gruwelen, voerden tegen den adel. De naam is hoogstwaarschijnlijk afgeleid van den scheldnaam der boeren Jacques Bonhomme of van jacque of jaque jak , ecu kledingstuk. dat zij droegen.