is toegevoegd aan uw favorieten.

De Fransche Revolutie

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

1784—'88

Gezegend is ook de hoop, en van den beginne af werd et- steeds een of ander duizendjarig rijk voorspeld; een duizendjarig rijk van heiligheid, maar nooit (en dit is opmerkelijk), tot op dit tijdstip, een rijk van louter genot en overvloed. Mijne vrienden, slaat geen geloof aan zulk een luilekkerland van geluk, welwillendheid en de van hare afzichtelijkheid ontdane ondeugd. De mensch is niet wat men noemt een gelukkig dier; zijn trek naar lekkernij is zoo buitensporig. Hoe zal de arme man in dit woeste heelal j dat dreigend op hem instormt, ik zeg niet geluk, maar slechts een bestaan, een vasten voet vinden, zoo hij zich niet tot gestadige moeite en uilharding aangordt ? Wee hem, zoo geen vroom geloof in zijn hart woont, zoo het woord plicht zijne beteekenis voor hem heeft verloren ! Want wat gindsche overgevoeligheid betreft, die van zulk een uitstekenden dienst is, om bij treffende plaatsen in romans en andere pathetische gelegenheden te weenen, in andere opzichten zal zij waarlijk van geenerlei nut zijn, ja minder dan dat. Het gezonde hart, dat tot zich zelf zegt: hoe gezond ben ik! was reeds in de ergste ziekte vervallen. Is niet de overgevoeligheid eene tweelingszusler der huichelarij, zoo niet deze zelve? En is niet de huichelarij de materia prima des duivels, van wien alle leugen en bedrog en alle afschuwelijkheid afstamt, van wien niets waars kan komen? Want inderdaad, de huichelarij is zelve in waarheid een dubbel gedestilleerde leugen: het quadraat van een leugen.

En zoo nu een geheel volk daartoe vervalt? Dan, antwoord ik, zal het er stellig van terugkomen; want bet leven is geen sluw verzonnen misleiding of zelfbedrog; neen", het is een groote waarheid, dat gij leeft, dat gij wenschen en behoeften hebt,° en deze kunnen niet door misleiding, maar slechts door de werkelijkheid voldaan worden.

Tot de werkelijkheid, wees daar zeker van, zal men terugkeeren, tot die werkelijkheid namelijk, hetzij een gezegende of gevloekte, waarvoor men verstand heeft. De laagste, de minst gezegende werkelijkheid, die men kent, waarop noodlijdende stervelingen zich altijd hebben gegrond, schijnt de oorspronkelijke van het kannibalisme te zijn:

dat ik u verslinde. Hoe! Indien zulk een oorspronkelijke werkelijkheid juist eens die

ware, tot welke men, met onze verbeterde methoden, terugkeeren, en met welke men van nieuws af weer beginnen moest! (1)

ACHTSTE HOOFDSTUK.

Gedrukt Papier.

In een zoo werkdadig Frankrijk kan bet, wat ook de theorie der volmaakbaarheid z®o§^n 'noge, niet aan ontevredenheid ontbreken; immers de door u beloofde hervorming is zoo noodzakelijk, maar komt nog maar niet; wie wil ze beginnen — met zich zeiven"? De ontevredenheid met hetgeen rondom ons, en nog meer met hetgeen boven ons is, neemt steeds toe en tracht zich hoe langer zoo meer te openbaren.

Van straatliedjes en epigrammen, die van ouds het despotisme beperkten, behoeven wij niet te spreken; ook niet van nieuwsbladen in manuscript (Nouvellcs a la tnain). Bachaumont (2) en zijne gezellen en navolgers mogen de dertig deelen van hun gemeene luistervinkerij sluiten en hun bedrijf staken; want de pers is thans, zoo niet vrij, dan toch losbandig. ^ lugschriften worden te Parijs heimelijk verkocht en gelezen, al dragen zij ook ten opschrift: Gedrukt te Peking! Wij hebben in deze dagen een Courrier de l'Europe, die geregeld te Londen in het licht gegeven wordt door zekeren de Morande, 'li Eene zinspeling op Rousseau's verheerlijking van don natuurstaat.

(2) Bachaumont, geboren in hot laatst dor 17de eeuw, was de schrijver van do 5 eerste deelen der Memoi) es sec) ets ponr serviv u 1 histoive de la republique des lettres, welke deelen, door anderen tot 1788 voortgezet, tot 36 aangroeiden. Bachaumont zelf stierf in 1771.