is toegevoegd aan uw favorieten.

De Fransche Revolutie

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Aug. 1789

den nieuwen tijd, de nieuwe kerk van Jean Jacques Rousseau? Het had zijne oorzaken; evenzeer zijne gevolgen.

Derwijze spannen zich de nationale afgevaardigden in; volmaken hunne «theorie van de onregelmatige werkwoorden", regeeren Frankrijk en worden er duor geregeerd — met gezwoeg en gedruisch; oude, ondraaglijke banden stuksnijdende en daarvoor nieuwe allerijverigst spinnende uit zand. Al waren hunne werkzaamheden niets, of iets, toch kan de geschiedenis hen niet lang uit het oog verliezen, daar de oogen van geheel Frankrijk eerbiedig op hen zijn gevestigd.

Werpen wij thans een blik in hunne vergaderzaal, dan zullen wij daar, als natuurlijk is, de grootste ongeregeldheid ontdekken. Niet minder dan een honderd leden staan te gelijker tijd op; — geen regel, zelfs niet de beginselen van een regel bij het doen van voorstellen — de toeschouwers op de galerijen mogen applaudisseeren en zelfs sissen; (1) de president, die alle veertien dagen op nieuw benoemd wordt, kan dikwerf niet liet achtbaar hoofd verheffen boven de onstuimige golven. Niettemin begint, gelijk in alle inenschelijko vereenigingen, het gelijke zich tot het gelijke te voegen, en de eeuwige regel: ubi homines simt, modi simt, (2) toont zich ook hier van kracht. Er ontwikkelen zich beginselen van regel, beginselen van partijen. Er is eene rechterzijde (cóté droit), eene linkerzijde (cóté gauche), gene ter rechter, deze ter linkerzijde van den president; de cóté droit is behoudend, de cóté gauche vernietigend. Tusschen beide staat het Anglomane constitutionalisme of de koningsgezinde partij, die twee Kamers begeert, met hare Mounier's en Lally's en die weldra in het niet zullen verdwijnen. (3) De kapitein der dragonders Cazalès (4) strijdt met groote onderscheiding op de rechterzijde; welsprekend en bedaard in zijn ijver, verwerft hij een soort van naam. Daar tiert ook Mirabeau-Tonneau, de jonge Mirabeau, niet zonder geest, — dEsprémenil doet niets dan snuiten en spuwen; hij zou, gelijk men gaarne gelooft, zelfs den ouden Mirabeau kunnen verpletteren, zoo hij het maar wilde beproeven, (5) maar hij wil niet. De laatste en grootste, waarop wij het oog nog een oogenblik vestigen, is de abbé Maury, (0) met zijne jezuïetische oogen, zijn hartstochtelijk koperen gelaat, «het beeld van alle hoofdzonden." Ontembaar en van onverwinnelijken moed, taai van hart en longen, strijdt hij met jezuïetische rhetorica voor den troon, vooral echter voor altaar en tienden; zoodat eens een schelle stem van de tribune riep: «messieurs van de geestelijkheid, men moet u scheren, wanneer gij echter te veel heen en weer schuift, zai men u snijden. (7)

De linkerzijde wordt ook wel de Orleansche zijde en somwijlen spottenderwijze het Palais-Royal genoemd. En toch heeft alles zulk een verward en onzeker voorkomen, «dat het," gelijk Mirabeau zegt, «twijfelachtig is, of d'Orleans zelf wel tot die Orleansche partij behoort." Wat men weet en zien kan, is dat zijn vollemaansgezicht van dat punt der ruimte straalt. Daar zit eveneens de zeegroene Robespierre, die vast besloten, maar nog zonder gevolg zijn licht gewicht in de schaal legt. De schrale, magere puritein is een stelselmatig man: hij zou gaarne alle vormen afschaffen, en toch leeft, beweegt hij zich en is hij geheel in vormen, van een anderen aard. »Pcuple," zoo moest, volgens Robespierre, de wijze zijn, waarop de koring wetten afkondigt, -peuple," dat is de wet, die ik voor

(1) Arthur Young, I, 111.

(2) «Waar menschen zijn, zijn regelen."

(3) Necker was ook deze partij genegen.

(4) .Iacqles Antoine Marie de Cazalès i 1752-1805) heeft inde vergadering een groote rol gespeeld en verzette zich steeds tegen voorstellen, die waren volgens den geest des tijds.

(5) Biographie universelle, § d'Espréméml (door Beauliei ).

(6) Men leze de schoone parallel tusschen Maury en Cazalès in Mignets Histoire, de la réeolution frangaise.

(7) Dictionnaire des hommes marquants, II. 519.