is toegevoegd aan uw favorieten.

De Fransche Revolutie

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Augustus 178!)

in hare binnenvertrekken, door zwakke vrouwen omringd; zij is op «het toppunt van impopulariteit, en wordt algemeen als Frankrijk's booze geest beschouwd. Hare vrienden en vertrouwde raadslieden zijn allen gevlucht, en wel gevlucht in den zotsten waan. Het kasteel Polignac staat daar nog even somber op zijn stoute, ontzaglijk groote vierkante rots, te midden van de bloeiende velden en den blauwen lierggordel van Auvergne-, (1) maar geen hertog en hertogin de Polignac zien van daar uit: zij zijn gevlucht, zij hebben «Necker te Bascl ontmoet"; zij zullen niet terugkeeren. Dat Frankrijk het beleven moest, dat zijn adel het onweerstaanbare, onvermijdelijke met liet gelaat van een vertoornden man weerstand bood, was ongelukkig, niet onverwacht; maar dat hij dit deed met het gelaat en het gemoed van een verwend kind? Dat was zijne eigenaardigheid. Zij verstonden niets, zij wilden niets verstaan. Zit niet te dezer ure een nieuwe Polignac, de eerstgeborene (2) van die twee, peinzend op het slot Ham (3), in eene verbazing, waarvan hij nimmer zal bekomen, de verwardste van alle levende stervelingen? (4)

Koning Lodewijk heeft zijn nieuw ministerie; louter populaire mannen: de oud-president Pompignan, Necker, die in zegepraal terugkeert, en meer anderen. (5) Maar wat zal het hem baten? Gelijk wij zeiden, is de schepter (wel niet de houten vergulde staf) thans elders heen. Er is geen wil, geen beradenheid in dezen man; slechts onnoozelheid, onverschilligheid, steunende op alle personen, behalve op zich zeiven, en op alle omstandigheden, behalve op die waarvan hij heer en meester is. Zoo innerlijk woelend is ons Versailles en zijn doen. Uit de verte beschouwd is het heerlijk, schitterend als eene zon, maar van nabij gezien is het slechts eene zon-atmosfeer, die duisternis en warrende giststof der vernieling in zich verbergt.

Maar door Frankrijk waart eene onbetwistbare zucht tot vormenvernietiging, met al de daaruit voortvloeiende werkelijke gevolgen. Er zijn zoo vele millioenen, die door vormen gekneld en bijna geworgd zijn, wier leven, ten minste wat de spijsvertering en den honger betreft, werkelijk genoeg was! De Hemel heeft eindelijk een rijken oogst gezonden, maar wat baat zulks den armen man, wanneer de aarde met hare vormen tusschen beido komt? Do nijverheid moet in deze oproerige tijden noodzakelijk stil liggen, daar het kapitaal niet, gelijk gewoonlijk, circuleert, maar zich bevreesd in schuilhoeken verbergt. De arme man heeft gebrek aan werk, heeft derhalve gebrek aan geld, maar al had hij ook geld, dan nog zou hij er geen brood voor kunnen koopen. Hetzij toch, dat samenzwering van aristocraten of van d'Orlkans, dat brigands, een bovennatuurlijke schrik en

1) Arthür Young, I, 165.

2) ^ Dit is niet juist. Een oudere broeder van dezen Polignac wasArmand de Polignac, geboren in 1 • • 1 - n- a' met zijn broeder Jules betrokken was in de samenzwering van Piohegru tegen Napoleon 1 1803), door keizerin Josephine van den dood werd gered en onder de Bourbons pair van Frankrijk werd. van welke waardigheid hij in 1830 vervallen werd verklaard, daar hij niet den eed wilde doen aan het nieuwe gouvernement.

3) In het jaar 1835.

(4) Prins — den titel van Romeinseli prins ontving hij van den Paus — Jules de Polignac, geboren in 1 ïbO, was de raadsman van koning Karei X. een man, die, volgens Rochau, « vervuld was met een godsdienstigen eerbied voor het koningschap, waarin hij de afschaduwing zag der godheid op aarde en die geloofde van Godswege geroepen te zijn, om de verduisterde majesteit van den troon in haren ouden luister te herstellen en haar den ontroofden stralenkrans der goddelijke wijding terug te schenken. Hij was de man, dien Karei X. om de liberalen te fnuiken, den S Augustus 182'J aan het hoofd stelde van een nieuw kabinet, bestaande uit volbloed royalisten en cleriealen, die dc ontwerper was van de 3 beruchte Juli-ordonnantiën — wederinvoering van de censuur ; ontbinding van dc Kamer van Afgevaardigden nog vóór hare samenroeping ; inkrimping van het aantal afgevaardigden van 430 tot 262 —, welke aan Karei X zijn troon kostten (30 Juli 1S30). Na den val van den koning werd I olignac, voor het hof der pairs van hoogverraad beschuldigd, tot levenslange gevangenschap veroordeeld en tot verlies van a le burgerlijke rechten. Na cenige jaren op het -lot Ham gevangen te hebben gezeten werd hij in vrijheid gesteld.

(5) Mo.ntgaii.i.ard, II, 108.