is toegevoegd aan uw favorieten.

De Fransche Revolutie

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

terug te keeren naar zijn vaderland, Zwitserland, niet gelijk hij de laatste maal kwam, neen, zich gelukkig achtende zoo hij het slechts levend mag bereiken! Voor vijftien maanden zagen wij hem komen onder een geleide van ruiters, bij den klank van pauken en trompetten, en nu houden hem te Arcis-sitr-Aube, van waar hij zonder geleide en in alle stilte wil vertrekken, volk en gemeentebestuur als een vluchteling aan, ja dreigen hem als een verrader te vermoorden; de nationale vergadering echter, die men raadpleegt, staat hem als eene volslagen nulliteit vrijen aftocht toe.

In weerwil van de veertigduizend, ziet de nationale vergadering niet af van hare dankbetuiging, en de royalist Latour du Pin blijft minister van Oorlog. De veertigduizend vergaderen den volgenden dag zoo luidruchtig als ooit, trekken naar het hotel van Latour, maar moeten, daar zij op de trappen van het portaal kanonnen met brandende lonten vinden, elders heentrekken en hun wrok verbijten of in hun bloed «opvreten."

Middelerwijl heeft men in Lotharingen de geweer-uitdeelers, de raddraaiers van Mestre-de-Camp en du Rot aan het gerecht overgeleverd — zonder dat zij echter ooit gevonnisd zullen worden. Korter is het vonnis van Chateau-Vieux. ChateauVieux wordt, volgens Zwitsersch recht, oogenblikkelijk voor een krijgsraad van officieren gesteld. Deze krijgsraad heeft in den kortst mogelijken tijd (in weinige uren) er drie en twintig aan hooge galgen doen ophangen, een zestigtal in ketenen naar de galeien gezonden, en zoo, naar 't schijnt, de zaak afgedaan. (1) Opgehangenen verdwijnen wel voor immer van deze aarde; maar uit ketenen kan de geboeide held, ja zelfs de geboeide schurk en halve schurk, in zegepraal herleven! De Schot John Knox, (2) bij voorbeeld, ook zulk een wereldheid, gelijk wij weten, zat niettemin eens in somber stilzwijgen aan de riemen eener Fransche galei, en wierp zelfs hunne maagd Maria, in stede van haar te kussen, over boord; — als een houten maagd kon zij toch natuurlijk zwemmen. (3) Derhalve hebt geduld, gij geboeiden van Chateau-Vieux, ook gij zijt niet zonder hoop.

Maar te Nancy speelt thans over 't algemeen de aristocratie, zegevierende, op eene gevoelige wijze, den baas. Bouillé is reeds den tweeden dag weer vertrokken, en het aristocratische bestuur, dat de vrije hand heeft, is thans even wreed als het vroeger lafhartig was. Het dochtergenootschap, dat al het onheil gesticht heeft, wordt smadelijk onderdrukt, de gevangenissen zijn overladen, en het gefnuikte patriottisme mort, niet luide, maar inwendig. Hier en in de naburige steden raapt men «platgedrukte kogels" van de straten op en draagt die in de knoopsgaten; kogels die platgedrukt zijn, terwijl zij de patriotten den dood brachten, draagt men tot een eeuwige herinnering der wraak. Deserteurs van de muiters dwalen door de bosschen, en moeten met het geweer op de borst om een aalmoes vragen. Overal heerschen bandeloosheid, wederzijdsche wrok en sombere wanhoop — tot er commissarissen van de nationale vergadering komen, met een zachten gloed van constitutionalisme in hun hart, die den vertredene weer vriendelijk opbeuren, den te hoog gestegene vriendelijk terneer zetten, het dochtergenootschap herstellen, de deserteurs terugroepen, en zoo alles trachten te sussen en te vereffenen. Met zulk een trapsgewijze vereffening ter eener, en met een plechtigen lijkdienst, eassolettes, krijgsraden en nationale dankbetuiging ter andere zijde, heeft men van ambtswege gedaan wat men kon. De platgedrukte»- kogel zal uit het knoopsgat verdwijnen en de zwarte asch, voor zoo ver het gaat, weer groen worden.

Dat is de «zaak van Nancy'' of gelijk men het ook wel heet, het «bloedbad

(1) Dulaure, I, pag. 393, spreekt van 17 gehangenen, en 28, die naar de galeien verwezen werden, van welke straf zij bij decreet van de Wetgevende Vergadering (zie later) werden ontslagen.

(2) De bekende Schotsche hervormer (1505-1572).

(3) Knox, History of the Reformation, c. I.