is toegevoegd aan uw favorieten.

De Fransche Revolutie

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van Nancy" — eigenlijk de afzichtelijke ;heer-zijde van dat glorierijke piekenfeest, welks rechterzijde een waar schouwspel voor de goden was. De rechte en keerzijde liggen steeds zoo dicht naast elkaar; de eene was in Juli, de andere in Augustus! Tooneelen, de tooneelen aan gene zijde in Londen, geven een schitterende bordpapieren voorstelling van den "bond van het Fransche volk, dat tot een drama bewerkt is; de strijd van Nancy verscheen nergens op het tooneel, maar hij speelde, ja, waarde maanden lang rond — in alle Fransche hoofden. Want de tijding daarvan vliegt als een storm door geheel Frankrijk, en verwekt in stad en dorp, in club en wachtkamer, tot aan de uiterste grenzen een weergalm in woorden en gebaren, die steeds met toornige bewering vergezeld gaat. Het was recht; het was niet recht. Daaruit ontstaan twisten, tweegevechten, verbittering en verwarring, waardoor al die nieuwe losbarstingen, die ons nog te wachten staan, slechts verhaast en versterkt worden.

Intusschen, als wij zeiden, is de muiterij, tot welken prijs dén ook, gedempt. Het Fransche leger is noch eensklaps in algemeene razernij losgebarsten, noch op eens afgedankt, ontbonden en hernieuwd geworden. Het moet thans aan eene sleepende ziekte sterven, jaren achtereen met gedeeltelijke oproeren, gelijk het matrozenoproer te Brest (1) die zich echter niet verder verspreiden, met ontevredenheid, insubordinatie onder de soldaten, met nog grooter ontevredenheid onder de officieren, die afzonderlijk of in geheele troepen over den Rijn trekken; (2) kortom, het is een leger, dat zijn einde nadert, dat voor geen dienst meer geschikt is tot het na lange weeën, onverwachts, als een Phoenix sterft en herboren wordt en dan sterker dan ooit in het strijdperk treedt.

Dit was de taak, die onzen wakkeren Bouillé was toebedeeld. En nu moge hij weer in duisternis terugtreden, gelijk vroeger, te Met: of in de landkantonnementen, en daar onder ijverig exerceeren, geheimzinnig diplomatiseeren, als machtelooze schaduw rondzweven, — de laatste hoop van het koningschap.

(1) Zie noot 1 op pag. 19.

(2) Zie Dampmartin, I, pag. 249, enz.