is toegevoegd aan uw favorieten.

De Fransche Revolutie

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ten teeken dat het vaderland bijna verloren is. Waarlijk, een heftige, onstuimige, oud-Gallische vergadering! Och hoe de luide kranke kreten van het debat en van liet leven, dat een debat is, de een na de andere versterven, nu zoo luid, na korte wijle zoo stil! Brennus (1) en die aloude Gallische hoofdlieden, op hun weg naar Rome, naar Galatië en gelijke, of zij gewoonlijk op het onstuimigst marcheerend, even dolle débatten hadden, betwijfel het niet, ofschoon geen Moniteur er verslag van gaf. Zij tierden in Celtisch Welsch, die Brennussen; ook waren zij geen broekeloozen, neen veeleer waren broeken (braecae, van ongelooid leer) 't eenige wat zij hadden, (2) daar ze, als Livius (3) vermeldt, naakt waren tot aan de heupen : en zie het is dezelfde soort van werk en van menschen nog altijd, thans nu zij jassen en rokken dragen en door den neus een soort van verfonfaaid Latijn praten! Doch, over t geheel, ontwikkelt de tijd niet deze tegenwoordige Nationale Conventie, als hij het deed die Brennussen en aloude verheven senaten in ruige leeren broeken? De tijd voorzeker; en zoo ook de eeuwigheid. Doffe duisternis des tijds — of middag die duisternis wordt; en dan is er nacht cn zwijgen; en de tijd met al zijn kranke kreten is verzwolgen in de stille zee. Bejammer uwen broeder, o zoon van Adam! De roerendste redelooze wartaal, die hij uitslaat, is 't niet inderdaad het gedrein eens kinds dat niet kan uitspreken wat hem deert, maar dat klaarblijkelijk inwendig pijn gevoelt, en zoo voortdurend moet kreunen en dreinen, tot zijne moeder het opneemt en het alzoo in slaap komt.

De Conventie is nog geen vier dagen oud, en de inelodieuse Meliboeische stanzen, die het koningschap deden neerstorten, weergalmen nog in de ooren, toen er een nieuwe diapason (4) uitbarstte, ditmaal, helaas, een wanklank. Want er is sprake gekomen van iets, waarvan men mocielijk iets goeds kan zeggen, van de Septembermoorden. Mat aan te vangen met deze Septembermoorden, en met de Parijsche commune, die aan het hoofd daarvan stond? Met de afschuwelijk-vreeselijke commune, waarvoor de arme afgeleefde Wetgevende Vergadering sidderen en stil zitten moest?

En indien nu een jonge alvermogende Conventie niet zoo sidderen en stilzitten vil, welke stappen moet zij dan doen? Men neme eene departementale sarde in soldij, antwoorden de Girondijnen cn alle vrienden van orde. Eene garde van nationale vrijwilligers, bepaaldelijk met dat doel door al de drieëntachtig departementen gezonden ; deze zal de Septembriseurs en de oproerige commune in behoorlijke onderwerping houden en de Conventie in een behoorlijke souvereiniteit handhaven. Zoo hebben de vrienden van orde, leden en rapporteurs van het comité geantwoord, en er is zelfs een besluit in dien zin uitgevaardigd. Ja, sommige departementen, zooals 1 ar of Marsedie, hebben, enkel in afwachting van en vertrouwen op zulk een besluit, het gevorderde aantal vrijwilligers reeds op weg gezonden ; de wakkere Marseillanen, die op den 10',n Augustus de eersten waren, willen hier niet achterlijk zijn»\aders gaven hunne zonen een geweer en vijfentwintig Jouis d'or," zegt Barbaroux, »en zonden hen op marsch."

Kan iets doelmatiger zijn? Eene republiek, die op rechtvaardigheid gegrond wil zijn, moet noodzakelijk Septembergruwelen onderzoeken; een Conventie, die zich

nationaal noemt, zou die niet door nationale troepen bewaakt moeten worden?

Zoo schijnt liet weliswaar, voor het oog, o lezer! en toch kan men er veel tegen zeggen en inbrengen. Gij ziet hier het kleine begin van een strijd, die de redeneerkunde alleen niet beslechten zal. Twee kleine, maar diepliggende bronnen, de Septembermoorden en de departementale garde, of eigenlijk slechts eene en dezelfde

(1) Zie noot 1 op pag. 132, deel I.

(2) Zie hierover noot 3 op pag. 113, deel II.

(3) De beroemde Romeinsche geschiedschrijver, geboren te Padua in 59 vóór Chr en aldiar overleden 11 na Chr.

(4) De hoogte der stemming in de muziek.