is toegevoegd aan uw favorieten.

De Fransche Revolutie

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

EERSTE HOOFDSTU K.

Oorzaak en werking.

De ontzaglijke, oproerige beweging, die wij met eene uitbarsting van een hellekolk vergelijken, heeft derhalve koningschap, aristocratie en het leven eens konings weggevaagd. De vraag is thans: welke zal haar eerstvolgende handeling zijn? Hoe zal zij zich voortaan ontwikkelen ? Zal zij zich schikken tot een rijk van wet en vrijheid overeenkomstig de gewoonten, de overtuiging en het streven der beschaafde, welgestelde' atsoenlijke klasse? Dat is: zal de lavastroom, dien wij op de beschreven wijze zagen losbarsten zich volgens Girondijnsche formules en vooraf bepaalde regelen van wijsbegeeite ontlasten? (telukkig voor de Girondijnen indien hij dat doet!

Zou men intusschen niet met meer waarschijnlijkheid kunnen voorspellen, dat thans nu er geen uiterlijke koninklijke of andere macht meer bestaat, die haar in bedwang kan ïuuden de beweging haar eigen waarschijnlijk zeer eigenaardigen gang zal nemen?" Dat voorts hij ot degenen die haar innerlijke strekking het best begrijpen en daaraan stem en werkzaamheid kunnen verleenen, ook de leiding daarvan zullen verkrijgen ? Dat overigens deze beweging als iets zonder orde, als iets dat zijn oorsprong buiten en beneden het gebied van orde heeft, ook werken en heerschen moet, niet als iets regelmatigs, maar als een chaos, zich zelve en andere vernielende, totdat er iets opkomt, dat orde heef/ en krachtig genoeg is, haar weer aan banden te leggen? Dat iets, mogen wij verder vermoei en, za geen formule met wijsgeerige stellingen en parlementaire welsprekendheid zijn maar eene werkelijkheid, naar alle waarschijnlijkheid met een zwaard in de hand!

, ^ at de Girondijnsche formule eener achtbare republiek voor de middelklasse betrett, bij de vernielende slagen, die alle soorten van aristocratieën getroffen hebben schijnt er weinig grond te bestaan, om te verwachten dat de zaak daarbij zal blijven berusten. Vrijheid, gelijkheid en broederschap, dat zijn de voorspellende \eelzeggende woorden. Hoe kan nu eene republiek voor de achtbare, welgestelde middelklassen de vervulling daarvan zijn? Honger en naaktheid en de drukkende nachtmerrie, die zwaar op de harten van vijfentwintig millioenen lag, dat, en niet de gekwetste ïjdelheid of de weersproken wijsgeerige stelsels van wijsgeerige advocaten of rijke winkeliers en landadel, was de hoofddrijver van de Fransche omwenteling, gelijk zulks bij alle zoodanige omwentelingen, in alle landen het geval zal zijn. De feudale C~IJVS ^as eene onverdraaglijke slechte marschbanier geworden en moest noodzakelijk verscheurd en onder de voeten getrapt worden; maar de geldbeurs van den - ammon (want dat is het, wat heden ten dage de achtbare republiek voor de middelklassen beteekent) is eene nog slechtere banier, zoolang zij duurt. Eigenlijk, zeker is liet de slechtste en laagste van alle banieren en symbolen van heerschappij onder de menschen en ook slechts mogelijk in een tijd van algemeen atheïsme en ongeloof aan alles behalve zinnelijkheid en brutaal geweld; geboortetrots, ambtstrots en iedere soort van bekenden trots is altijd nog een graad beter dan geldtrots. Vrijheid, gelijkheid en