is toegevoegd aan uw favorieten.

De architectuur in hare hoofdtijdperken

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

do steen- of marmertechniek was aangewezen. I)e zuilen bestonden aanvankelijk uit steenen trommels en later uit marmeren monoliethen. De opbouw der muren geschiedde in regelmatig of' onregelmatig verband van bekakte of ruwe steenen; zij werden soms met marmer bekleed alternatief in groote en kleine lagen, de eerste als vlakke platen, de laatste diep ingrijpend tot bet inwendige van den muur. Een belangrijke besparing van kostbaar materiaal werd hierdoor verkregen.

Rustica of bossagebewerking der steenen door schuine, rechthoekige of geprofileerde reliëfteekening rondom de voegen en ruwe behakking van het oppervlak bevorderde het krachtig aanzien van den muur.

Irrationeel is het voegverband van sommige Komeinsche ordonnantiën als bij grooten zuilafstand, architraaf en fries uit één steen bestaan (fig. 232, 2:5;}, 2(>N). Waar dit laatste afzonderlijk was saaingesteld zijn de steenen wigvormig ter beveiliging van de architraaf (tempel van Jupiter stator). Met gelijke bedoeling werden nog ontlastingsbogen boven het fries van zuil tot zuil geslagen (fig. 232). Zelfs geschiedde de overspanning of afsluiting van groote horizontale muuropeningen of zuilafstanden bij gebrek aan genoegzaam lange steenen balken of architraven uit wigvormige steenen, door een boog ontlast. Een uiterst zorgvuldige steen verbinding met metalen haken en doken, als voorzorg tegen scheuring en ongelijke zetting, vond immer plaats.

De meest belangrijke Komeinsche monumenten belmoren tot den gewelfbouw en zijn uit baksteen saamgesteld. Beter gezegd werden de muren hiermee bekleed, want hoogst zelden werden zij geheel uit baksteen opgetrokken. Doorgaans van /.waren aanleg wegens den zijdelingschen druk der wijde gewelven, bestaat ter wille van een snelle, economische uitvoering hun kern uit een soort stampbeton of gietwerk, gewoonlijk uit kleine, ruwe stukken steen of steengruis van vier of vijf centimeter hoogte verkregen en in sterk bindenden, breiachtigen mortel (puzzolane) gedrenkt. Deze ruwe massa werd met een dunne bekleeding van gehouwen steen of baksteen omgeven (fig. 234 en 235), vormend door hun innig verband een concrete structuur, een kunstmatigen 'monolieth welks duurzaamheid uit de overgebleven monumenten in en buiten Rome is gebleken. Het stelsel is niet geheel nieuw, waarschijnlijk uit Assyrië afkomstig, door de Pheniciërs voor den gr af bouw aangewend (pag. Kil») en door hen naar Italië overgebracht, doch het is kenmerkend Romeinsch door de groote volmaking der methode en haar toepassing op reusachtige schaal. De grootsche ruimten hiermee door de Romeinen geschapen maken hen tot de stoutste constructeurs der geheele oudheid (fig. 234).