is toegevoegd aan uw favorieten.

De architectuur in hare hoofdtijdperken

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

den Corinthische» vorm in de schikking der bladrijen en voluten doch met wijziging van het inodelé, dat vlakker is en meer het karakter van doorbroken vlak-ornament aanneemt (fig. 351). Andere huldigen een nieuw type in den teerlingvorm. Het streven der bouwmeesters, om een rationeelen overgang van zuil tot boog te verkrijgen, is hierin zichtbaar (fig. 349). Het decoratieve aanzien van het klassieke kapiteel is wel is waar verdwenen, de hoofdvorm wordt streng, constructief, doch de oplossing blijft nog gebrekkig. Deksteen en kapiteel blijven ook nu nog twee afzonderlijke motieven zonder juiste onderlinge aansluiting.

I)e reliëfversiering met acanthus beperkt zich nu tot de vier velden, terwijl de schuine ribben, de boven- en benedenranden met een sober strenc

ï c5

\lechtwerk zijn doorbroken, zoodat het kapiteel een constructiever aanzien verkrijgt. Monogram of kruisvorm versieren den deksteen Verschillende varianten in dezen overgangsvorm bezit de S. Vitale.

Het uitwendige van dit monument is een onbeduidende baksteenbouw.

Vermeldenswaard is nog de bijzonder lichte constructie van den koepel, bestaande evenals het Baptisterium (pag. 367) uit rijen in elkaar gestoken terra-cotta potten en buizen, spiraalsgewijze oploopend tot de kruin. A liikke pannen daken overdekken zoowel liet centrale ruim als de lagere gedeelten.

Met de overwelving van het achthoekige centrale ruim door den ronden hoogen koepel, gelijk de S. Sergius en S. Vitale, was het doel niet bereikt. Het streven van dien tijd ging verder, zoowel in practische» als esthetischen zin. AYel kon heel de gemeente, in één ruim vereenigd en door den koepel, als symbool van het triomfeerend Christendom overwelfd, zich den dienst wijden, doch ook de voordeelen van den basilicalen aanleg waren hieraan grootendeels opgeofferd. Haar langwerpige grondvorm toch bood meer plaats, hvenmin bleef de apsis van den polygonalcn bouw, door de verdwijning van de lengte-as, zoo geheel liet natuurlijk concentratiepunt voor de aandacht der geloovigen.

Beide bezwaren verdwenen bij de stichting van de Aya Sofia te Bvzantium. In dit monument zijn de eigenschappen van basiliek en centraalbouw inderdaad geniaal en op meest grootsclie schaal vereenigd. Zij is de ideale oplossing van het nioeielijke probleem, den bouwmeesters gesteld.

Reeds had keizer Constantijn zijn nieuwe hoofdstad niet een Latijnsche basilica, gewijd aan de Aya Sofia, de Goddelijke Wijsheid, verrijkt, welk monument in 404 afbrandde en door keizer Theodosius in 41a werd herbouwd. Door het oproer der bloedige Ni ka volgde in 532 een tweede brand en besloot keizer Justinianus tot de stichting van een nieuw monument, het tegenwoordige (fig. 352).