is toegevoegd aan uw favorieten.

De architectuur in hare hoofdtijdperken

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

liet karakter van een uitgebreid»' godsdienstige en liefdadige stichting, dooide toevoeging van seinden ten dienste van godsdienstonderwijs, hotels ten dienste van de pelgrims, of wel hospitalen, een en ander uit piëteit voor den stichter aangebracht.

Het meest volkomen voorbeeld, uit dezen tijd overgebleven, is de beroemde moskee van sultan Hassan te Caïro (1350 — 136;?), een der schoonste en belangrijkste monumenten van den Islam.

Het uitgestrekte gebouw is kruisvormig om twee hoofdassen van 150 mr. en 75 mr. lengte ingedeeld (fig. 378). Het centrum van den aanleg bevat een vierkant open plein van 33 mr. zijde, door ruime overdekte hallen omgeven; drie zijn van dezelfde grootte (14 X 14 mr.) en vervangen de kolonnaden der oorspronkelijke moskee (fig. 371). De domineerende vierde hal (21 X 20 mr.) aan de Oostzijde, is het eigenlijke heiligdom met de nis, naar Mekka gekeerd. Onmiddellijk hieraan grenst liet mausoleum van den stichffr, een grootsch vierkant koepelruim van dezelfde spanning. Schuin uitgebouwd aan den N.V.hoek is de hoofdingang, een monumentaal portaal, grenzend aan een vierkante koepelhal. De gemeenschap hiervan met liet binnenplein en de bidruimten is slechts indirect, door middel van lange gangen, zoodat de geheele afzondering van liet inwendige gewaarborgd is. Geen onbescheiden blik kan van de straat het heiligdom binnen dringen!

Bijgebouwen van verschillenden omvang vullen de inspringende hoeken van liet geheele plan. Zij bevatten groepen van lokalen voor het dienstpersoneel der moskee, alsmede vertrekken voor de pelgrims, naar Oosterscheu trant stelselmatig om open pleinen geschaard en met het centrale binnenplein verbonden.

De geheele opvatting van dit plan verschilt zeer met die der eenvoudige moskeeën uit den eersten tijd. Streven naar groote ruimte-ontwikkeling was nu blijkbaar de leidende gedachte bij den opzet. Vandaar de schikking der weidsche hallen met een hoog, spitsboogvormig tongewelf overdekt rondom het centrum. Aanleg, verlichting en versiering van het geheel werken saam 0111 de grootsche verhoudingen tot uitdrukking te brengen en den indruk van geheimzinnigheid bovenmate te versterken. Het open centrum niet zijn vlakke, bijna kale muren is vol verlicht; liet bidruim daarentegen in halven toon gehuld, spreekt door den ontzaglijken rijkdom van den achterwand en de omgeving van den kansel. De muur verdwijnt daar onder mozaïek en als een reusachtig kantwerk met statige opschriften van den Koran versierd, loopt een hoog fries rondom, iedere letter omgeven door sierlijke arabesken van goud, azuur, rood, wit en bleek-groen; in den achtermuur geven twee groote

kunstig beslagen deuren toegang tot het mausoleum van den sultan"

(Gavet). Majestueus welft zich de ranke, 55 mr hoogc koepel over dit machtige