is toegevoegd aan uw favorieten.

De architectuur in hare hoofdtijdperken

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

door den gelijkzijdigen driehoek wordt bepaald (fig. 83). Bovendien vermindert

het oordeelkundige voegverband van den geweltaanzet nog diens zijdruk. Aanvankelijk, o. a. in de Notre Dame te Parijs, ontspringen de ribben naast elkaar op de dekplaat van het kapiteel (fig. S4 en 110, A), die daardoor ver overkragend en door de verschillende bovenorganen ongelijk belast wordt. Ter vermijding van dit bezwaar werden weldra de eerste lagen van den geheelen gewelfaanzet, ribben en kluizen, zoo hoog mogelijk horizontaal opgebouwd (en tas de charge), in één steen vergaard en wordt hun afzonderlijk profil geleidelijk hieruit ontwikkeld (fig. 84 en 110, B). De zijdruk, nu eerst bij X aanvangende, is met de zwaarte der onderste lagen verminderd, die nu omgekeerd als tegenwicht dienst doen. Vooral tijdens den opbouw en vóór de versteening van het metselwerk is dit van belang, zoodat reeds in het begin der liie eeuw, deze wijze van aanzet algemeen gebruikelijk wordt.

Kvenzoo vermeden de bouwmeesters terwille van den slanken binnenpijler, alle overtollige bovenbelasting door een strikte bepaling van het profil der ajewelfribben. Endaar

Kif?. Sr». Gewelfribben. zijn sterkte door de hoogte der boogsteenen en niet door hun breedte wordt bepaald, zoodat bij gelijk volume het profil A (fig. 85)

meer weerstand biedt dan B, wordt het Romaarsehe profil van den gordel boog allengs in dien zin gewijzigd. Van den vierkanten vorm der vroeg-ft-othiek, met rondstaaf op beide kanten ((') wordt de hoofdvorm allengs rechthoekig (D en II), zoodat de hoogte van den boogsteen het overwicht verkrijgt. Bovendien bevordert de afschuining der zijden. uit kralen, hollen en vlakke banden bestaande, de lichtheid zonder aan de sterkte te schaden. Esthetisch komt nu de boogzwaarte juist tot uitdrukking door de kleine schaal der tus-

Fig. <S(>. Iïoogprofillen.

«chenprofillen, waardoor de aandacht op de domineerende uitersten, (i, F en