is toegevoegd aan uw favorieten.

Beknopt leerboek der geschiedenis van het vaderland

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Verovering der laatste onafhankelijke staatjes. In de

Nederlanden bepaalde Kareis macht zich in hoofdzaak tot de zuidelijke gewesten; van de noordelyke bezat hjj enkel Holland en Zeeland. De gevaarlijkste vijand was hier Karei van Gelre1), die reeds meer dan twintig jaar den strijd met het Habsburgsche huis had volgehouden. Trouw ter zijde gestaan door zijn veldheer Maarten van Rossum en door den Frieschen zeeroover Groote Pier, richtte hij niet alleen door zijn plunderen en brandschatten in Kareis staten groote schade aan, maar wist zelfs tijdelijk alle niet-Bourgondische landen, Friesland, Groningen, Drente, Overijsel en het Sticht in zijn macht te brengen. Op den duur was hij echter niet tegen de overmacht opgewassen, ofschoon hij in het geheim gesteund werd door den koning van Frankrijk. Eerst werd hij uit Friesland verdrongen, dat door den zoon van Albrecht van Saksen, die zich niet tegen Karei van Gelre kon handhaven, aan Karei V werd afgestaan. In 1528 werd hem het bisdom ontrukt, dat daarop door Karei aan de kerk onttrokken en bij zijn staten ingelijfd werd; de macht van den bisschop bepaalde zich voortaan tot kerkelijke zaken. Eenigen tijd later werden Groningen, Drente en Overijsel door Karei V veroverd. Zijn hertogdom zelf wist Karei van Gelre tot zjjn dood (1538) te verdedigen; zijn opvolger Willem van Gul ik moest het echter reeds na enkele jaren aan Karei V afstaan. Zoo waren alle Nederlandsche gewesten, met uitzondering van Luik, onder één hoofd vereenigd (1543).

Centralisatie. Al deze staatjes tot één staat te doen samensmelten, de bewoners der verschillende gewesten te doen gevoelen, dat zij tot één volk behoorden, was van den aanvang af Kareis doel; hij toonde zich hierdoor een waardig opvolger der Bourgondische vorsten.

Bestuur. Aan het hoofd dezer landen plaatste hij een landvoogdes, sedert 1531 zijn voortreffelijke zuster Maria, koningin, weduwe van Hongarije. Zy werd ter zijde gestaan door een drietal raden; de Raad van Financiën beheerde de geldzaken; de Geheime Raad hield toezicht op de rechtspraak en stelde de wetten vast; de Raad van State, waarin

') Platen-atlas: Fig 09.