is toegevoegd aan uw favorieten.

Kapitaal en arbeid in Nederland

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

recht hield verbeteringen en uitvindingen op technisch gebied tegen. De gemeentelijke accijnzen op de meeste artikelen van dagelijksch gebruik werkten als een premie op onthouding !). Een leger van ambtenaren, door de schatkist maar gedeeltelijk bezoldigd, leefde van wat de wettelijke formaliteiten hun inbrachten, en deed dus alles om ze zoo talrijk en kostbaar mogelijk te maken.

e nederlandsche staat leek allerminst op den beroemden „nachtwaker" waartoe de bourgeoisie in den tijd van haar krachtigste ontwikkeling hem in andere landen maken wilde; hij was een lastige bemoeial, een vitterige jan-hen, die zijn vingers stak in alle zakken, snuffelde in ieders keukenkast en kelder en verordineerde hoe 't menu moest worden klaar gemaakt.2) Dit stelsel van „bescherming" had op de ontwikkeling j i ^aP^al'sme den invloed, die inbakering, zóó uVu j .et geen lid kon bewegen, op een kind zou hebben dat men tegen gevaarlijke bewegingen „beschermen wou. De uitwerking was verregaande verstijving. Wat Gogel schreef in 1820, dat alleen rentenieren werd aangemoedigd, en het leegloopen een gedwongen noodzakelijkheid gemaakt, bleef nog vele jaren lang waar. Kentenieren en smokkelhandel waren de eenige bedrijven die, door de maatregelen der regeering aangemoedigd, bloeiden. ) Op het eene wierp zich het energielooze

1) Nog in 1843 bedroegen de lands- en stads-accijnzen od turf voor, Amsterdam 25 o/0 voor den gewonen turf, 50 % voor de

kwaliteit die de arbeidende klasse gebruikte. Andere artikelen waren nog hooger belast Het is waar dat verschillende der meest drukkende accijnzen, als die op het gemaal, het geslacht en het zout

zwaarder dan ^ ^ Lkten thans «"3

rinptgeS 5" moet; bepaalt zij elke schrede die de fabrikant onderwerpt hem aan een toezicht van de administratie

straTte'(Mrg n°A paCthtimSH T d,C,minste afwijking gestrengelijk ?r rv* ; A- PortlelJe; de ha"del van Nederland in 1844. bl 27 )

ooeevat Onk in*!? ? {n.bet,rekAkel'Jk^ zin, niet absoluut worden opgevat. Ook in Noord-nederland waren er zoowel gedurende de vereeniging met België als kort na de scheiding eenfgfbedrifven,