Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE MENSCH ALS CULTUURWEZEN.

veel van dit, minder van een ander soort voedsel. En waar de onmiddellijke omgeving het ons in de natuur niet aanbood, zijn wij het elders gaan zoeken of wij hebben de natuur de wet gesteld en haar gedwongen datgene voort te brengen, waaraan wij behoefte gevoelen. In onze zoo samengestelde moderne maatschappij staan wij meerendeels zeer ver af van de dadelijke inwerking van bodem en klimaat, maar in den grond van de zaak is de vraag hoe wij ons brood zullen verdienen nog altijd de belangrijkste. Eerst als deze voldoende is opgelost, kan aandacht geschonken worden aan andere eischen van het leven.

Hoe de oplossing van deze vraag echter gewerkt zou hebben ten aanzien van 's menschen verstandelijke ontwikkeling, zoo hij had kunnen opgroeien als op zichzelve staande eenheid, is niet na te gaan. Want van haar kindsheid af heeft de menschheid zich ontwikkeld in gemeenschapsleven, en dit heeft stellig veel grooteren invloed op den enkelen mensch gehad, dan bodem en klimaat.

Wat de menschen aanvankelijk tot elkander dreef zal wel niet anders geweest zijn dan de sexueele prikkel. Maar wat ze bij elkander

Sluiten