Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

WIL EN BEGEERTE.

voorspeld of voorvoeld einde zouden met zich brengen, nieuwe factoren te doen inwerken, waardoor het verloop zich wijzigde. Geen onwrikbaar noodlot houdt ons dus gevangen. Zelf kunnen wij wel degelijk invloed uitoefenen op den loop der dingen, al kan de macht der buiten ons liggende oorzaken ons soms te sterk blijken.

Het is goed dit te weten, want het determinisme leidt zoo vaak tot de onjuiste gevolgtrekking, dat onze wilsvrijheid geheel aan banden is gelegd. Maakte de wil deel uit van onze handelingen, dan zou dit zoo zijn, maar hij staat als een rechter daarboven. Onbewogen door onze handelingen, blijft het wilsbesluit gevestigd als antwoord op de vragen: „Kan ik?" en „Moet ik?" Wel kan ervaring ons leeren, dat wij ons in het beantwoorden van de eerste vraag hebben overschat en de groei van het zelfbewustzijn kan ten gevolge hebben, dat in het antwoord op de tweede vraag wijziging moet worden gebracht. Wat wij willen is dan ook niet altijd hetzelfde. Maar binnen de grenzen van het logisch mogelijke is onze wilsvrijheid onbeperkt. Wij zijn vrij in het willen, al zijn wij gebonden in het handelen. Telkens weer

11

Sluiten