is toegevoegd aan uw favorieten.

De Oranjebond van Orde, gevestigd te Utrecht

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schappelijk leven slechts zou kunnen worden genezen door de openbaring van altruïstischen zin — tot een practisch resultaat werden zij slechts gebracht door de mededeelingen van den in hun midden aanwezigen Voorzitter van de genoemde »Partij van Orde", Mr. A. H. Koning te Finsterwolde. Deze verklaarde hun hoe men zich in het Noord-oosten des lands voorstelde uit onrust rust en uit wrevel verzoening te doen voortkomen. Zijn opgewekte taal en zijn goed vertrouwen in de toekomst deden in de bijeenkomst de overtuiging post vatten, dat de betreurenswaardige maatschappelijke verhoudingen voor betere konden plaats maken, indien de bezittende klassen stelling zouden nemen tegenover de veldwinnende sociaal-democratie en het terrorisme van de woelwaters, maar dan ook zouden toonen gevoel voor de sociale misstanden te hebben en bereid te zijn zich te stellen in den dienst van naastenliefde en sociaal belang.

Had hij in den loop zijner rede o.a. medegedeeld dat de »Partij van Orde"' zich reeds had ontwikkeld tot een georganiseerde Vereeniging, den »Bond van Orde door Hervorming"," met Winschoten als zetel, thans bleek hij volkomen in te stemmen met het ter vergadering rijzende en rijpende denkbeeld, dat een Vereeniging zoude worden in het leven geroepen, die, op overeenkomstigen grondslag, geheel Nederland in haar werkkring zoude omvatten en in welke, naar hij zeide te vertrouwen, de »Bond van Orde door Hervorming" wel geen bezwaar zoude hebben zich op te lossen, altijd vooropgesteld dat doel en actie van deze op zóó breeden basis werkende Vereeniging in het Noorden goedgekeurd konden worden.

Het was in de door deze besprekingen en mededeelingen gewekte enthousiastische stemming van het oogenblik, dat door de aanwezigen met eenparigheid van stemmen werd besloten eene hervormings-Vereeniging voor het geheele land op te richten en er was iets van heilig vuur in den kring, toen de man, die dit gedenkwaardig samenzijn geleid had, de heer Jacs. Johs. Deetman te Utrecht, het sloot met den blijmoedigen wensch: »dat het op dezen avond genomen besluit, onder Gods zegen, zoude moge strekken tot heil van j Land en Volk en Koningin.«

De »Oranjebond van Orde« was geboren. !

Gedoopt was hij dien eigen avond nog niet. Dit wachtte op een gelukkigen inval. De naam ! moest pakkend en veelzeggend zijn en tegelijk doen uitkomen met welk doel men scheep ging. Men weet hoe 't dan gaat, ieder bedenkt iets op zijn beurt en wat in den eersten roes van optimisme en geestdrift geacht wordt goed te klinken en goed te kleuren, wordt uitverkoren. Men vond »Oranjebond van Orde« en verbeeldde zich een

ware vondst gedaan te hebben. Had men te haastig gezocht?

Veel is er in 's Bonds prille jeugd met woorden van bittere critiek en van bijtenden spot, ook met woorden van welmeenendheid, over de meerdere of mindere »gelukkigheid« van dezen naam gesproken. Heel wel mogelijk — het werd voetstoots erkend — is het dat een andere, aan sommigen minder aanstoot gevenden, in elk geval minder tendentieus klinkenden naam had moeten zijn bedacht. Het »nomen est omen« scheen volgens sommigen wel een weinig voorbijgezien. Wij meenen te moeten zeggen dat inderdaad in den aanvang, door den klank van 's Bonds naam en door de formuleering van punt a van 's Bonds doel, nopens het karakter van de Vereeniging, ook bij haar vrienden, een indruk is gewekt geworden, die aan haar invloed en ontwikkeling ernstige schade had kunnen berokkenen, indien haar verantwoordelijke leidslieden niet krachtig er voor gewaakt hadden, dat dit karakter in harmonie bleef met de zuiver objectieve bedoeling en vrij van royalistische dweepzucht.

Dan, gedoopt was gedoopt. En toen de jonge spruit eenmaal bij den voor deze. geboorten ingestelden Burgelijken Stand, de Pers, was aangegeven en op 28 Maart 1893 in het gebouw »'livoli« te Utrecht in het openbaar was ingeleid, toen vonden Bestuurderen het geraden den naam den naam te laten, er kwame dan van, wat wilde. Een naamsverandering a posteriori zou gedachten aan onderschuiving gewekt en het vertrouwen in de standvastigheid van de bedoelingen der oprichters niet versterkt hebben. Thans, nu de ongunstige verwachtingen niet zijn uitgekomen, wil men, verijdeld zijn geworden, verheugen wij ons in 's Bonds goeden naam, dien wij lief gekregen hebben en tot geen prijs meer zouden wenschen verwisseld te zien.

Zoo was dan de Bond geboren met het doel: »Te trachten naar voorkoming van maatschappelijke wanorde door:

a. Trouw te zijn aan het Huis van Oranje en die trouw bij anderen optewekken:

b. Pogingen tot opheffing der economische en maatschappelijke misstanden in het werk te stellen, om hen, die hieronder gebukt gaan. van dien last te ontheffen en hun moreele en stoffelijke belangen te behartigen en te bevorderen;

c. De Regeering te steunen in haar streven naar ontwikkeling en bevestiging van al het

o 00

geen de beschaving, het geluk en de welvaart der natie verhoogen kan.«

O

De Statuten, waarin het aldus omschreven