Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

m

Tusschen deze typen vindt men overgangsvormen, een gevolg van de vermenging. De bewoners van den Veluwezoom zijn gemengd door elementen uit alle deelen des lands; de bewoners der steden eveneens, vooral van die steden, waar liet vreemdelingenverkeer sterk is. De bewoners van Apeldoorn en van meer dorpen op de Veluwe zijn geen Veluwenaars, de bewoners van vele plaatsen uit de Graafschap evenmin Graafschappers. De oorspronkelijke typen zijn in de laatste eeuw meer verloren gegaan en alleen op het land zijn zij nog te ontdekken in de geïsoleerde gehuchten.

Ook op liet gebied van den godsdienst wijzen de groote gewesten in Gelderland verschillen aan. Op de Veluwe is de Ned. Hervormde kerk verreweg de heerschende, met een groot aantal leden der Gereformeerde kerken daarbij. De Roomsch-Katholieken zijn op de echte Veluwedorpen onbeduidend in aantal. In de Graafschap Zutfen is ditzelfde het geval; toch neemt bij de Saksische bevolking liet katholicisme naar de oostelijke streken in aantal toe. De Lijmers daarentegen is overheerschend R. Katholiek; de Oude-IJsel vormt hier een godsdienstgrens. In de Oost-Betuwe, heeft het katholicisme een groote verbreiding en is het in tal van dorpen in de meerderheid boven de leden der Ned. Hervormde kerk; dit' is o. a. het geval in Bommel, Eist, Gent, Huiscn, Herwen-en-Aardt. In andere gemeenten in de Tieler- en Bommelerwaard is het omgekeerd. De Betuwe toont op het gebied van den godsdienst als gemiddelde geen overheerschende richting. Doch ten Z. van de Waal n.1. in het Rijk-van-Nijmegen en het Land-van-Maas-en-Waal, is het katholicisme sterk overheerschend.

* *

*

Evenzeer als de bevolking van Gelderland een ethnographische samenvoeging en gedeeltelijke versmelting van onderscheidene elementen vormt, is ook de provincie uit de aaneensluiting van vele zelfstandige deelen ontstaan, waarvan de voornaamste vrijwel met de natuurlijke geographische landschappen, die wij boven aannamen, overeenkomen. Toen Karei de Groote de Saksen had overwonnen, stelde hij graven aan, die een of meer gouwen in naam van den souverein bestuurden. De gouwen komen vrijwel overeen met de graafschappen. Men vond hier de gouwen: Hamaland, Teisterbant (Testrebenti), Betuwe (Batua), de Veluwe (Felua), Duffel (Dubla), I.Iselgouw (Hisloa, Salland), Lijmers (Leomerike), Maasgouw (Masao) en Molengouw (Moila). Deze gouwen werden later ook niet zelden genoemd naar de graven, die er regeerden.

Do aanzienlijkste gouw in deze streek was het graafschap Hamaland, aldus genoemd naar den volksstam der Chamaven, aan den TJscl gelegen, of volgens

Sluiten