is toegevoegd aan uw favorieten.

Van Eems tot Schelde

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

heeft hier een ondiepe, vlakke vallei gevormd in het Diluviale zand. Thans is dit vlakke veld, over 't geheel een goed cultuurland, met veel verdeelde kampen van bouw- en graslanden overdekt, afgewisseld door singels van elzen- en ander hakhout, met talrijke gehuchten en dorpen er over verstrooid.

Het cultuurland der oostelijke Veluwe ligt in het gebied van eenige weteringen, die vrijwel evenwijdig naar het noorden stroomen, om zich te Hattem te vereenigen en in den IJsel te vloeien. De flinkste en welvarendste dorpen vindt men hier aan den zoom van den IJsel bij de kleigronden, zooals Dieren, Brummen, Voorst, Twelloo, Terwolde en andere. Verder landwaarts, op de schralere zandgronden, worden de nederzettingen kleiner.

Hoe geheel anders wordt de toestand des lands ten westen van het Apeldoornsche Kanaal. Steil verrijst hier spoedig de rand van het Diluviale heuvelland uit de vlakte; op enkele plaatsen, waar de natuur niet te veel veranderd is, vertoont de steile helling nog de zichtbare sporen der afschuring, zooals een krachtige rivier die vormt. Van Hattem langs Apeldoorn naar Dieren verrijst een rij van heuvels, welke te zamen den hoogen rug der Veluwe uitmaken, die in het oosten vrij steil is afgesneden, om in het westen meer langzaam glooiend naar de Zuiderzee en de Geldersche vallei af te dalen. Dat is de hooge rand van het plateau, hetwelk de westelijke Veluwe uitmaakt; op dien rand heeft men enkele hooge punten, als: de Imbosch 110 M., de Postberg 104 M., de Philipsberg 107 M., de hoogten in de Soerensche bosschen 107 M. Ten N. hiervan daalt de hoogte der heuvels, zoodat de aanzienlijkste verheffingen niet meer dan 40 a GO M. bedragen; in den Trijsberg bij Hattem gaat de hoogte een 20 M. niet te boven.

Langs den oostelijken rand van genoemde heuvelrij, niet ver van het Apeldoornsche Kanaal, ligt een reeks aanzienlijke nederzettingen, als: Hattem, Heerde, Epe, Vaasen, Apeldoorn, Beekbergen en Loenen. Ten westen daarvan ontplooit zich weldra het echte Veluwe-landschap. De heuvelrij zelf is in het oosten nog met uitgestrekte bosschën overdekt, die bij Apeldoorn en in de Soerensche bosschen hun grootste uitgestrektheid hebben. Maar de heiden, zoo hier en daar ook de stuifzanden, die nabij de lijn Apeldoorn—Hattem reeds met de bosschen afwisselen, nemen naar het westen op de helling van het plateau een grooter uitgestrektheid in, nog wel met sparrenbosschen er over verspreid, maar in enkele gedeelten ook tot dorre stuifzand woestijnen zich uitstrekkend over een groote oppervlakte. Het Otter. loosche zand, het Harskampsche zand, het Kootwijksche zand, het Stroesche zand op het midden der Veluwe en de zanden langs den Centraalspoorweg hebben algemeene bekendheid. In het westen door de Geldersche vallei en langs den zoom der Zuiderzee neemt de bebouwing weder toe en in plaats van de uitgestrekte heiden niet enkele dorpen als oasen in de woestijn, gelijk het beeld is III. 10*