is toegevoegd aan uw favorieten.

Algemeene geschiedenis

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

godsdiensten, in den vorm van een openbaring; Orpheus, de oude Thraeische orphisme. zanger uit de Argonautensage, is haar profeet; in liederen zou hij zijn godsleer hebben verkondigd. In deze leer is Dionysus de alles en allen doordringende en tot leven brengende god. Van hem zijn alle andere goden en machten slechts openbaringen en scheppingen. Zoo wordt de orphische theologie een pantheisme, waarin alles, ook de mensch, als manifestatie van de hoogste macht zijn plaats vindt. Maar alleen de ziel van den mensch is goddelijk;

voor het overige is de mensch een zondaar, het leven een last, de dood een verlossing. Redding alleen l/rengt Dionysus door zijn mysteriën.

Terwijl de orphische theologie Griekenland vervulde, kwamen in lonië De Ionische geheel andere meeningen tot uiting. De dogmatiseering van het orphisme, die i)llllos°Phiezich als een openbaring beschouwde, legde alle volgende geslachten een zwaren dwang op; de weg tot verdere ontwikkeling was afgesneden; de geloovige zag niet voor-, maar achterwaarts; hij bezat de waarheid, waaraan ieder zich moest onderwerpen. Zoover is het in Griekenland niet gekomen; het gezond verstand van het Hellenenvolk heeft het voor de heerschappij van het dogma en van de uitleggers daarvan, de priesters, bewaard. Den stoot daartoe gaf de Ionische philosophie. De kennis van aarde en hemel breidde zich uit; ook de wiskunde bracht door haar logische methode orde, waar bloot toeval scheen te heerschen; men begon iets te begrijpen van de natuurwetten. De traditioneele godsdienst had hier afgedaan; door eigen onderzoek wilde men zich een beeld van de wereld vormen; ook hier stelde zich het menschelijk kenvermogen tegenover de goddelijke openbaring. De Ionische philosophie werd naar haar methode empirisch en rationalistisch en zelfs materialistisch.

De bakermat der philosophie is Milete; de oudste philosoof is Thales. Thaies. Hij kon de zonsverduistering van 28 Mei 585 voorspellen en was ook overigens een uitnemend natuurphilosoof. Het water beschouwde hij als de grondstof van al het bestaande. Een grooten stap verder deed zijn landsman Anaximander, Anaxidie voor het eerst in proza schreef. Voor hem is het grondbeginsel geen manderbestaande stof, maar een oerstof, waaruit zich alle leven ontwikkeld heeft en nog ontwikkelt, die eeuwig en onvergankelijk alles omgeeft, doordringt en bestuurt. Ook geographisch en cosmographisch waren Anaximanders onderzoekingen van groot belang; de oudste wereldkaart is van hem. Wat hij op geographisch gebied had gedaan, deed Hecataeus voor de historie. Hij verwierp Hecataeus. de oude sagen als onhistorisch en absurd; maar in tegenstelling tot Stesichorus ging hij ze niet verzedelijken, maar vernuchteren door ze van alle bovennatuurlijke elementen te ontdoen. Verder ordende hij de chronologie van den voortijd; bovendien heeft hij den tekst bij Anaximander's kaart gegeven.

Maar hoe hoog lonië geestelijk ook stond, politiek was het verloren.

(Tt'ieksch Klein-Azië geraakte eerst in de macht van Lydië, later van Perzië.

Voor het eerst maakten de Grieken kennis met een macht, die voor hen gevaarlijk kon worden. Gelukkig was destijds voor Griekenland de tijd der