is toegevoegd aan uw favorieten.

Algemeene geschiedenis

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

iets in het geheel niet meer gekend. De schouwburg kon dan ook 30,000 toeschouwers bevatten. Nooit heeft weer een staat, die tegelijk belangrijke staatkundige plichten had te vervullen, de kunst zoo in het midden van het volksleven geplaatst en zoo veredelend op de geheele bevolking doen inwerken als Athene. Wat voor de meeste andere volken de godsdienst was en is, dat was voor de Atheners de kunst; zij was het geestelijk eigendom van het geheele volk, van iederen burger.

De Athener was vooral een publiek persoon; liefst bewoog hij zich in het openbaar, op straten en markten en in de gymnasiën. Vandaar een levendig verkeer, niet alleen materieel, maar ook geestelijk; alle burgers waren daardoor tot één geheel verbonden; de staatkundige, democratische gelijkheid deed het onderscheid tusschen voornaam en gering, rijk en arm verdwijnen; slechts de persoonlijkheid gold. Nergens heeft dan ook zulk een hooge eenheid van denken en gevoelen ooit beslaan als destijds in Athene. Maar op dien gemeenschappelijken bodem was natuurlijk ook zeer veel verschil van meening en gevoel waar te nemen; het debat was dan ook de gewone wijze van omgang tusschen de burgers. Dit openbare leven der Atheners verhinderde, dat een belangrijk element der maatschappij, de vrouw, op den voorgrond trad. De vrouw is in Athene alleen huisvrouw en moeder; maar aan het geestelijk leven neemt zij zoo goed als geen deel. Vandaar dan ook, dat de paederastie,

soms in veredelden vorm, veelvuldig voorkomt. Even natuurlijk verbraken talentvolle hetaeren als Aspasia alle traditioneele beperkingen.

Een in alle opzichten hoog opbloeiende stad als Athene bergt tal van iiet oude contrasten binnen haar muren. Vooral duidelijk waarneembaar was dat tusschen het oude en het nieuwe ongeloof. Alle religieuse stroomingen van Griekenland waren in den Atheenschen staatsgodsdienst vereenigd. Bovendien nam men vreemde goden gaarne op. Boven al deze godheden troonde echter de burchtvrouw, Zeus' dochter Athena, de incarnatie van de stad en al haar belangen, die niet ophield haar volk te beschermen. Orakels werden getrouw opgevolgd; waarzeggers vonden alom geloof. Geloovig lieten ook velen zich opnemen in de mysteriën van Eleusis, als voorbereiding voor den dood en het leven hiernamaals. Maar de meerderheid maakte zich daarover niet moeilijk. Zij geloofde aan de goden; onder haar heerschte de oude tucht, het geloof aan eerbaarheid en gerechtigheid; zij eerbiedigde den plicht tot onvoorwaardelijke toewijding aan den staat, zoo niet innerlijk dan toch uiterlijk. Het drama bevorderde zooveel mogelijk deze deugden. In het algemeen was Athene nog lang na de Perzische oorlogen zeer geloovig; van twijfel was nog weinig sprake; profanatie werd niet geduld. Het onderwijs was ook nog op de idealen van den ouden tijd gebaseerd. Gymnastiek, muziek en poëzie waren de hoofdvakken; uit de poëtische opvoeding vloeide van zelf de godsdienstige voort. Deze opvoeding was voor allen gelijk; vakkennis en politieke ervaring leerde men door het leven. Van wetenschappelijke opleiding