Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Reactie in Duitschland.

Alexander II, 1061—1073. Staatsgreep van Anno, 1062.

zaak tot op dezen dag van kracht is gebleven. Op een te Rome gehouden synode werd bepaald, dat de Paus niet door het volk van Rome en evenmin door den Keizer, maar door het college van kardinalen zou worden gekozen. Uit college bestond uit de zeven suburbicaarbisschoppen, de 28 priesters der hoofdkerken en de 18 diakens der hospitalen van Rome. Door dit decreet werd de Pauskeuze volledig aan den Keizer onttrokken. Daar het te verwachten was, dat deze en andere nog in te voeren hervormingen buiten Italië, vooral in Duitschland, scherp zouden worden bestreden, wierf Hildebrand bondgenooten. De Paus beleende dus de Normandiërs met verschillende gebieden in Zuid-Italië. De drie zonen van Tancredo d'Hauteville, Willem Bras de fer, Drogo en Humfried, verkregen hier ieder een graafschap. Aan den anderen kant verbond Nikolaas zich met de markgraven van Toscane. In Boven-Italië vond het Pausdom in de zich steeds meer ontwikkelende steden welkome bondgenooten.

Natuurlijk vond 's Pausen streven ook in Italië tegenstanders. Zij hoopten na den dood van Nikolaas II in 1061 in verbinding met de Duitsche kroon een tegenstander van Cluny op den Pauselijken stoel te kunnèn plaatsen. Dat dit niet gelukte, was aan de steeds toenemende verwarring in Duitschland te wijten. Er was een reactie ingetreden tegen het sterke Keizerschap der Saliërs. De Duitsche bisschoppen wenschten niets liever dan ontslagen te worden van de heerschappij der Cluniacensers; de wereldlijke vorsten eischten herstel van hun invloed. Scherp tegenover hen stond de lagere adel, de achterleenmannen, de ministerialen, die hun positie geheel aan de Saliërs dankten en hun dan ook getrouw bleven. De fijnbeschaafde, verstandige en voorzichtige Agnes, wie echter het scherpe doorzicht en de ijzeren wil ontbraken, kon de partijen niet langer in evenwicht houden. Overal braken de hevigste partijschappen uit: met woeste verbittering streed men om het bezit van hertogdommen en graafschappen. Hongarije onttrok zich onder Bela I aan de Duitsche leenhoogheid.

Door dat alles kon Agnes in Italië geen invloed oefenen. Reeds had Hildebrand zijn maatregelen genomen: een conclave, krachtens de verordening van 1059 bijeengeroepen, verkoos onder zijn leiding zijn geestverwant Alexander II. De Keizerin bezat de macht niet haar candidaat de zege te verschaffen. Want juist toen werd zij door een vermetelen staatsgreep van alle macht beroofd. Aan het hoofd der oppositie stond aartsbisschop Anno van Keulen, doorkneed in staatszaken, streng van zeden, een overtuigd Cluniacenser, maar heerschzuchtig en gewelddadig. Om hem schaarden zich tal van wereldlijke en geestelijke vorsten, evenals hij ontevreden over het regentschap, dat voornamelijk steunde op den lageren adel. In Mei 1062 waagde Anno den bekenden aanslag op den persoon van den Koning. Door een vleiende uitnoodiging bewoog hij Hendrik met hem een fraai schip te bezichtigen, dat te Keulen in den Rijn lag. Zoodra hij met hem dit schip had bestegen, voer hij weg naar Kaiserswerth en liet de troostelooze moeder,

Sluiten